کد خبر: 87445
ف
ویژه/

داستان پنهانی پردرآمدترین دوره نفتی ایران

این حلقه های تو در توی قدرت وضعیتی را ایجاد کردند که برنامه های اقتصادی رژیم پهلوی ثمری برای مردم نداشت و تنها به وسیله ارتزاق خاندان های متصل به سلطنت از پول نفت منجر شد.

داستان پنهانی پردرآمدترین دوره نفتی ایران

در بین علمای علم اقتصاد این اجماع وجود دارد که نخستین اصل برای اداره کشور و بهبود وضعیت اقتصادی؛ داشتن دکترین منسجم و مبتنی بر اصل بی جایگزین «خیر جمعی» به جای توجه به منافع جزیره های قدرت است که از آنها به الیگارش ها(Oligarchs) تعبیر می شود. سلطه این گروه ها بر نظام قانونگذاری، اجرا و نظارت؛ معنایی جز استبداد خاندانی به جای سلطنت ندارد؛ حتی اگر ظاهر نظام سیاسی دمکراتیک باشد و اگر استبداد سلطنتی و خاندان های الیگارشی با هم وجود داشته باشد؛ بدترین وضعیت ممکن اتفاق افتاده است.

سلطنت پهلوی غیر از دو حلقه مذکور؛ متنفذین خارجی که عموما ماموران امنیتی غربی بودند که بعد از دوره خدمت در ایران وارد چرخه پرسود قراردادهای اقتصادی می شدند، چهره های مرموزی مانند شاپور ریپورتر؛ زرتشتی هندی الاصل؛ را نیز به جمع تصمیم گیران اقتصادی راه داده بود تا پیچیدگی منافع حلقه های قدرت به اوج برسد.

این حلقه های تو در توی قدرت وضعیتی را ایجاد کردند که برنامه های اقتصادی رژیم پهلوی ثمری برای مردم نداشت و تنها به وسیله ارتزاق خاندان های متصل به سلطنت از پول نفت منجر شد. رژیم پهلوی از سال ۱۳۲۷(تا سال ۱۳۳۴) برنامه های هفت ساله ای را برای توسعه اقتصادی ایران طراحی کرد.

توسعه فعالیت های تولیدی، عمرانی، کشاورزی و امور اجتماعی در شهرستان‌ها و تهران از سرفصل های برنامه پهلوی دوم بود. در سال های ۱۳۳۴ تا ۱۳۴۱ برنامه دوم، از ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۶ برنامه سوم؛ از این تاریخ زمان برنامه ها به پنج سال محدود شد، برنامه چهارم از ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۱، برنامه پنجم از ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۶ سه دهه برنامه ریزی پهلوی برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور بود که نتایج متفاوت و متناقضی به همراه داشت.

پیش از ورود به نتایج برنامه های توسعه پهلوی لازم است نگاهی به درآمدهای واقعی نفتی بیاندازیم که مبنای برنامه های توسعه هفت ساله و پنج ساله رژیم بود. معروف است که جهش در درآمدهای نفتی از دهه ۵۰ شروع شد. مبنای این قضاوت غلط؛ توجه به قیمت های اسمی نفت خام بدون توجه به تنزیل تورم و یا به عبارت ساده تر بدون توجه به قدرت خرید واقعی دلار در تمام دوره بعد از جنگ جهانی دوم است که پهلوی دوم به جای رضاخان تبعیدی بر مسند پادشاهی نشست.

نمودار زیر که از اینفلیشن دیتا (inflation data) که به طور تخصصی بر روی تورم و ارزش واقعی پول کار می کند؛ به نشانی اینترنتی (inflationdata.com) برداشته شده و ارزش واقعی قیمت نفت از سال ۱۹۴۶ میلادی یعنی نخستین سال بعد از جنگ دوم جهانی تاکنون را نشان می دهد تصویر درستی از واقعیت به دست می دهد تا بتوان درباره درآمدهای واقعی نفت خام در قبل از انقلاب قضاوت دقیق تری داشت.

در سال ۱۹۴۶ ارزش واقعی نفت خام بیش از ۲۰ دلار در هر بشکه بوده است که این رقم به سرعت به حدود ۲۸ دلار می رسد. از سال ۱۹۷۴ این رقم به سرعت از ۴۰ دلار فراتر رفته و تا ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش پیدا می کند.

ضمن اینکه در دوره مذکور به دلیل اندک بودن جمعیت کشور، ناچیز بودن تعداد وسایل نقلیه و اندک بودن ضریب نفوذ انرژی های فسیلی در بخش های اقتصادی و خانگی و استفاده بیش از ۶۰ درصد جمعیت کشور که در روستاها زندگی می کردند از فضولات حیوانی و هیزم برای تامین نیازهای انرژی؛ در کنار صادرات ۶ میلیون بشکه نفت خام؛ درآمد هنگفتی در اختیار حکومت قرار می گرفت تا خرج برنامه های خود کند.

چنانچه نمودار به خوبی نشان می دهد ارزش واقعی درآمدهای نفتی دوره پهلوی دوم علیرغم جمعیت اندک کشور و سایر واقعیات اقتصادی که به اختصار اشاره شد؛ با درآمدهای نفتی کشور در هزاره سوم برابری می کند، اگرچه صادرات نفت خام در مقطع کنونی به سختی به یک سوم میزان آن در قبل از انقلاب می رسد. یعنی پهلوی دوم با کمتر از ۳۰ میلیون جمعیت سه برابر دولت های بعد از انقلاب درآمد نفتی بدون فشارهای جنگ و تحریم اقتصادی داشته است.

محاسبات برآوردی نشان می دهد، فقط طی پنج سال آخر دوره پهلوی، با فرض قیمت اسمی نفت بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار و با لحاظ قیمت واقعی نفت بیش از ۸۰۰ میلیارد دلار درآمد نصیب این رژیم شد.

در سال ۱۳۳۵ و در آغاز برنامه های توسعه رژیم پهلوی جمعیت کشور کمتر از ۱۹ میلیون نفر بود. این رقم در سال ۱۳۵۵ و دو سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ملت ایران به ۳۳ میلیون نفر رسیده بود که معادل ۳۵ درصد جمعیت کنونی کشور می شود. یعنی با ۲٫۵ برابر صادرات نفت بیشتر و جمعیت کمتر از نصف؛ که به زبان ساده به معنی درآمد نفتی موثر به میزان بیش از ۶ برابر است، نتیجه ای جز واردات و مانورهای تجملی و توهمات «به سوی تمدن بزرگ» (۱) به بار نیامد.

بزرگترین دلیل بر ناکارآمدی برنامه های توسعه اقتصادی رژیم که همان بریز و به پاش نفتی با لعاب توسعه و برنامه ریزی بود، انقلاب سراسری ملت ایران است که از نابرابری های بی پایان رژیم به ستوه آمدند و طومار آن را برای همیشه درهم پیچیدند.

منبع : تسنیم
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • اعلام ترکیب استقلال مقابل پارس جنوبی
  • جاماندگان از بسته حمایتی ناراحت نباشند
  • قیمت ارز در صرافی ملی امروز ۹۷/۱۲/۰۱
  • جملاتی از نشست چتم هاوس در مورد ایران
  • فروش میوه‌های قاچاق در دیجی‌کالا +عکس
  • کشف محموله ۵ میلیاردی کالای قاچاق
  • پیام قاطع جبهه مقاومت برای صهیونیست‌ها چه بود؟
  • چرا روحانی هنوز به بغداد و دمشق نرفته است
  • افشاگری خبرنگار BBC از دروغ های شاخدار من وتو
  • پوتین: خروج آمریکا از INF فریبکارانه است
  • ترکیب استقلال برای بازی با پارس جنوبی
  • خبرخوشحال‌کننده حادثه تروریستی زاهدان چیست؟
  • باند فتح مقصر سانحه بوئینگ ارتش؟
  • خشم و عصبانیت چیست
  • خبرخوش به هوادران پرسپولیس
  • خواص قارچ وخطرات قارچ چیست
  • موج اول آنفلوآنزا فروکش کرد + جزئیات
  • چین، هندو پاکستان را به مذاکره دعوت کرد
  • برانکو: در آسیا از هیچ تیمی نمی‌ترسیم
  • پنجشنبه‌های طرح‌دار تهران ازفردا شروع می‌شود
  • تاثیر دروغ بر زندگی
  • چهار نفردر دستگاه‌های دولتی بازداشت شدند
  • مجوز واردات هواپیما صادر شد
  • اعتراض استقلال به میزبانی تراکتور
  • فواید نماز که باورتان نمی شود!
  • سه برابر شدن خرید گلوله پلاستیکی در انگلیس
  • زلاتکو دالیچ سرمربی تیم ملی ایران می شود؟
  • ارتش ونزوئلا به حالت آماده باش درآمد
  • چرا پرسپولیسِ جدید خوب بازی نمی‌کند؟
  • وعده ۲۰۰ هزار واحد مسکونی توسط دولت
  • واکنش‌ها به طرح استیضاح رئیس‌جمهور
  • اشتباه دولت در برخورد با چینی‌ها بعد از برجام
  • ۵۰۰۰دانش‌آموزقمی به سفرراهیان نوراعزام شدند
  • دستگیری سارق ایربگ پژو ۲۰۶
  • تخریبچی‌های تهرانی به چیذر می‌روند
  • داور معروف قاضی دیدار استقلال و الدحیل شد
  • سارق ولنتاین دستگیر شد
  • وزیر صنعت بازهم وعده کاهش قیمت داد
  • برای دانش اموزان پاستیل توصیه نمی شود
  • کشف تریاک‌فرنگی در تره‌بار + عکس
  • جزئیات عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی
  • دایرکت اینستاگرام، ابزار جدید متجاوزان
  • شاه ماهی جنجالی در ترکیب ابی پوشان
  • سهام عدالت معامله پذیر می‌شود
  • خبر خوش برای دارندگان سهام عدالت
  • جنگ پیرمرد‌ها برای انتخابات/فیلم
  • حذف وعده غذایی «ناهار» یکی از رموز سلامتی
  • جعل کارت ملی برای تهیه گوشت یارانه ای
  • تلاش امریکا برای عربستان هسته ای
  • استعفای برخی ازکاندیدهای انتخابات اتاق تهران
  • انتقاد تند عارف از دولت و برخی وزرا
  • پخش مستند «روایت رهبری»
  • رهبرانقلاب درباره حجاب باچادر رنگی چه میگوید
  • ترکیب جنجالی استقلال مقابل پارس جنوبی جم
  • افزایش چشمگیر حقوق معلمان
  • خواص های شگفت انگیز آب برای بدن
  • دیوارنگار جدید میدان ولیعصر (عج) /عکس
  • پرونده دکل نفتی تعیین وقت شد
  • تدارک برنامه احسان علیخانی برای نوروز
  • وزیر صنعت:اکثر قیمت‌ها مورد تایید نیست
  • تعدادزیادی اززندانی گلستان مشمول عفوشدند
  • هشدار اردوغان در مورد پناهجویان اروپایی
  • ابوترابی‌فرد؛ خطیب جمعه این هفته تهران
  • انتقال اف 35 به ترکیه معلق شد
  • دستکاری DNA برای پاک کردن خاطرات تلخ
  • یک قمر جدید در منظومه شمسی کشف شد
  • واکنش کدخدایی بهCFT و لایحه ی پالرمو
  • بازدید هیئت نظامی آذربایجان از دافوس آجا
  • طرح انگلیسی برای تغییر رهبری انقلاب
  • خرید خانه در ایران سخت تر از می شود
  • قبض برق و گاز در سال ۹۸ چقدر بیشتر می‌شود؟
  • بازدید فرمانده ارتش از تیپ 392 زرهی
  • خرازی:دولت تاجر، نمی تواند تولید را به جلو ببرد
  • عکس/رودخانه‌های خُشکیده نیشابور
  • قیمت طلا، قیمت سکه و قیمت ارز امروز