کد خبر: 87445
ف
ویژه/

داستان پنهانی پردرآمدترین دوره نفتی ایران

این حلقه های تو در توی قدرت وضعیتی را ایجاد کردند که برنامه های اقتصادی رژیم پهلوی ثمری برای مردم نداشت و تنها به وسیله ارتزاق خاندان های متصل به سلطنت از پول نفت منجر شد.

داستان پنهانی پردرآمدترین دوره نفتی ایران

در بین علمای علم اقتصاد این اجماع وجود دارد که نخستین اصل برای اداره کشور و بهبود وضعیت اقتصادی؛ داشتن دکترین منسجم و مبتنی بر اصل بی جایگزین «خیر جمعی» به جای توجه به منافع جزیره های قدرت است که از آنها به الیگارش ها(Oligarchs) تعبیر می شود. سلطه این گروه ها بر نظام قانونگذاری، اجرا و نظارت؛ معنایی جز استبداد خاندانی به جای سلطنت ندارد؛ حتی اگر ظاهر نظام سیاسی دمکراتیک باشد و اگر استبداد سلطنتی و خاندان های الیگارشی با هم وجود داشته باشد؛ بدترین وضعیت ممکن اتفاق افتاده است.

سلطنت پهلوی غیر از دو حلقه مذکور؛ متنفذین خارجی که عموما ماموران امنیتی غربی بودند که بعد از دوره خدمت در ایران وارد چرخه پرسود قراردادهای اقتصادی می شدند، چهره های مرموزی مانند شاپور ریپورتر؛ زرتشتی هندی الاصل؛ را نیز به جمع تصمیم گیران اقتصادی راه داده بود تا پیچیدگی منافع حلقه های قدرت به اوج برسد.

این حلقه های تو در توی قدرت وضعیتی را ایجاد کردند که برنامه های اقتصادی رژیم پهلوی ثمری برای مردم نداشت و تنها به وسیله ارتزاق خاندان های متصل به سلطنت از پول نفت منجر شد. رژیم پهلوی از سال ۱۳۲۷(تا سال ۱۳۳۴) برنامه های هفت ساله ای را برای توسعه اقتصادی ایران طراحی کرد.

توسعه فعالیت های تولیدی، عمرانی، کشاورزی و امور اجتماعی در شهرستان‌ها و تهران از سرفصل های برنامه پهلوی دوم بود. در سال های ۱۳۳۴ تا ۱۳۴۱ برنامه دوم، از ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۶ برنامه سوم؛ از این تاریخ زمان برنامه ها به پنج سال محدود شد، برنامه چهارم از ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۱، برنامه پنجم از ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۶ سه دهه برنامه ریزی پهلوی برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور بود که نتایج متفاوت و متناقضی به همراه داشت.

پیش از ورود به نتایج برنامه های توسعه پهلوی لازم است نگاهی به درآمدهای واقعی نفتی بیاندازیم که مبنای برنامه های توسعه هفت ساله و پنج ساله رژیم بود. معروف است که جهش در درآمدهای نفتی از دهه ۵۰ شروع شد. مبنای این قضاوت غلط؛ توجه به قیمت های اسمی نفت خام بدون توجه به تنزیل تورم و یا به عبارت ساده تر بدون توجه به قدرت خرید واقعی دلار در تمام دوره بعد از جنگ جهانی دوم است که پهلوی دوم به جای رضاخان تبعیدی بر مسند پادشاهی نشست.

نمودار زیر که از اینفلیشن دیتا (inflation data) که به طور تخصصی بر روی تورم و ارزش واقعی پول کار می کند؛ به نشانی اینترنتی (inflationdata.com) برداشته شده و ارزش واقعی قیمت نفت از سال ۱۹۴۶ میلادی یعنی نخستین سال بعد از جنگ دوم جهانی تاکنون را نشان می دهد تصویر درستی از واقعیت به دست می دهد تا بتوان درباره درآمدهای واقعی نفت خام در قبل از انقلاب قضاوت دقیق تری داشت.

در سال ۱۹۴۶ ارزش واقعی نفت خام بیش از ۲۰ دلار در هر بشکه بوده است که این رقم به سرعت به حدود ۲۸ دلار می رسد. از سال ۱۹۷۴ این رقم به سرعت از ۴۰ دلار فراتر رفته و تا ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش پیدا می کند.

ضمن اینکه در دوره مذکور به دلیل اندک بودن جمعیت کشور، ناچیز بودن تعداد وسایل نقلیه و اندک بودن ضریب نفوذ انرژی های فسیلی در بخش های اقتصادی و خانگی و استفاده بیش از ۶۰ درصد جمعیت کشور که در روستاها زندگی می کردند از فضولات حیوانی و هیزم برای تامین نیازهای انرژی؛ در کنار صادرات ۶ میلیون بشکه نفت خام؛ درآمد هنگفتی در اختیار حکومت قرار می گرفت تا خرج برنامه های خود کند.

چنانچه نمودار به خوبی نشان می دهد ارزش واقعی درآمدهای نفتی دوره پهلوی دوم علیرغم جمعیت اندک کشور و سایر واقعیات اقتصادی که به اختصار اشاره شد؛ با درآمدهای نفتی کشور در هزاره سوم برابری می کند، اگرچه صادرات نفت خام در مقطع کنونی به سختی به یک سوم میزان آن در قبل از انقلاب می رسد. یعنی پهلوی دوم با کمتر از ۳۰ میلیون جمعیت سه برابر دولت های بعد از انقلاب درآمد نفتی بدون فشارهای جنگ و تحریم اقتصادی داشته است.

محاسبات برآوردی نشان می دهد، فقط طی پنج سال آخر دوره پهلوی، با فرض قیمت اسمی نفت بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار و با لحاظ قیمت واقعی نفت بیش از ۸۰۰ میلیارد دلار درآمد نصیب این رژیم شد.

در سال ۱۳۳۵ و در آغاز برنامه های توسعه رژیم پهلوی جمعیت کشور کمتر از ۱۹ میلیون نفر بود. این رقم در سال ۱۳۵۵ و دو سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ملت ایران به ۳۳ میلیون نفر رسیده بود که معادل ۳۵ درصد جمعیت کنونی کشور می شود. یعنی با ۲٫۵ برابر صادرات نفت بیشتر و جمعیت کمتر از نصف؛ که به زبان ساده به معنی درآمد نفتی موثر به میزان بیش از ۶ برابر است، نتیجه ای جز واردات و مانورهای تجملی و توهمات «به سوی تمدن بزرگ» (۱) به بار نیامد.

بزرگترین دلیل بر ناکارآمدی برنامه های توسعه اقتصادی رژیم که همان بریز و به پاش نفتی با لعاب توسعه و برنامه ریزی بود، انقلاب سراسری ملت ایران است که از نابرابری های بی پایان رژیم به ستوه آمدند و طومار آن را برای همیشه درهم پیچیدند.

منبع : تسنیم
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • پرسپولیس در پی جذب ستاره ملی‌پوش سایپا
  • رسوایی اخلاقی دامن «مورگان فریمن» را هم گرفت
  • شعار تیم ملی ایران در جام جهانی 2018
  • واکنش فرانسه به شروط برجامی رهبر انقلاب
  • ۱۵ سال فراز و فروددر پرونده هسته‌ای ایران
  • محرمانه‌های دولت تدبیر و امید بشناسید
  • پدافند ارتش سوریه بار دیگر موفق عمل کرد
  • آیا به راستی تیام در استقلال می ماند؟
  • فوری:افزایش 340 هزار تومانی حقوق فرهنگیان
  • مهم‌ترین فایده روزه از نگاه رهبر انقلاب
  • در پایگاه‌های اردن،امارت و..چه چیزهایی وجود دارد
  • اعظم بروجردی به خاطر چادری بودن خانه نشین شد
  • کشورهای اروپایی شروط ایران را رعایت نمی کنند
  • هواداران یک شب پورشور حسینی خلق می‌کنند
  • کتک کاری خونین ۲ دختر در خیابان
  • روسیه رادر سرنگونی «هواپیمای مالزی»‌ متهم کردند
  • عکس/ حاج قاسم در دیداربا رهبر انقلاب
  • دلیل پایین بودن حقوق معلمان از سایر کارکنان دولت
  • عکس/ اسلحه ژ-3 «زاویه زن» در ایران
  • آمریکا عملاً به دنبال تغییر رژیم در ایران است
  • بلومبرگ: تضمین اروپایی برای ایران در کار نیست
  • چه سرنوشتی در انتظار سربازان معتاد است؟
  • قیمت طلا و سکه و ارز امروز۹۷/۰۳/۰۳
  • بازدید پروژه ایران مال توسط شورای شهر تهران
  • 19 کشته و زخمی در انفجار انتحاری بغداد
  • بپرید تا تلفن همراهتان شارژ شود
  • پست «امیر جدیدی» برای سالروز آزادسازی خرمشهر
  • سنگ مرداب نخورید
  • نامه نگاری برای تغییر بازی پرسپولیس
  • نوه های آیت الله مصباح یزدی
  • امیری: انتظار مردم به جاست
  • بیماری سونامی برای سالمندان را جدی بگیریم
  • حمله هم‌زمان آمریکا و داعش به سوریه
  • ایران اجازه ایجاد پایگاه نظامی در سوریه ندارد
  • افزایش حقوق فرهنگیان در سال 97
  • لاریجانی درگذشت سید علی صدر را تسلیت گفت
  • آزاد سازی خرمشهر چگونه روی داد
  • باران بهاری در ۱۸ استان از امروز تا شنبه
  • اعلام شروط جمهوری اسلامی ایران برای ادامه برجام
  • خبر خوش برای استقلالی ها
  • برخی شرکت‌های اروپایی از ایران می‌روند
  • روزانه ۱۵ میلیون دلار خسارت !!!
  • ۷ شرط جمهوری اسلامی برای مذاکره با اروپا
  • اسکناس به‌زودی حذف می‌شود؟
  • پسری براثر بیماری روانی خانوده اش را به آتش کشید
  • شورای عالی به فیلترینگ تلگرام ورود نکرده
  • سیل لواسان و فشم 6مصدوم وکشتار دارد
  • چادر زدن متقاضیان مسکن مهر
  • سوالات امتحانات نهایی دوباره لو رفت
  • صفحه جدید سردار قاسم سلیمانی در اینستاگرام
  • سود و اقساط تسهیلات مسکن مشخص شد
  • تصویرفسخ قرارداد استقلال با سایپا
  • ستاره استقلال هوایی شده+عکس
  • سرمربی جدید الهلال عربستان انتخاب شد +عکس
  • آمریکا به مواضع ارتش سوریه در دیرالزور حمله کرد
  • عکس/ تنها "BMW" طلایی ایران!
  • چهره های ناب بازیگیران تلویزیون و سینما
  • آلمان و چین به برجام پایبند می‌مانند
  • صوت/ مداحی سیدمجید بنی فاطمه؛"مسجد ارک"
  • بهاره رهنما ومتن عاشقانه برای همسرش
  • هرگز تنها غذا نخورید
  • هزینه خروج آمریکا از برجام به ترامپ
  • پرداخت مطالبات فرهنگیان به صورت ماهیانه
  • امید استقلال از دست می رود
  • حمله هوایی آمریکا به سوریه
  • جدا شدن ستاره استقلال
  • جذب معلمان تربیت بدنی آموزش پرورش آغازشد
  • مسی و رونالدو را مقایسه نکنید
  • اشراف اطلاعاتی ایران بر پایگاه‌های نظامی اردن..
  • دلار گران شد
  • قطع کمک های مالی به مهاجران غیر قانونی
  • آمریکا در صورت تعرض به ایران مانند صدام میشود
  • کشور با برجام یا بدون برجام به‌خوبی اداره خواهدشد
  • ورود و خروج گنده لات تهران +فیلم
  • امید استقلال از دست می رود + عکس