کد خبر: 87445
ف
ویژه/

داستان پنهانی پردرآمدترین دوره نفتی ایران

این حلقه های تو در توی قدرت وضعیتی را ایجاد کردند که برنامه های اقتصادی رژیم پهلوی ثمری برای مردم نداشت و تنها به وسیله ارتزاق خاندان های متصل به سلطنت از پول نفت منجر شد.

داستان پنهانی پردرآمدترین دوره نفتی ایران

در بین علمای علم اقتصاد این اجماع وجود دارد که نخستین اصل برای اداره کشور و بهبود وضعیت اقتصادی؛ داشتن دکترین منسجم و مبتنی بر اصل بی جایگزین «خیر جمعی» به جای توجه به منافع جزیره های قدرت است که از آنها به الیگارش ها(Oligarchs) تعبیر می شود. سلطه این گروه ها بر نظام قانونگذاری، اجرا و نظارت؛ معنایی جز استبداد خاندانی به جای سلطنت ندارد؛ حتی اگر ظاهر نظام سیاسی دمکراتیک باشد و اگر استبداد سلطنتی و خاندان های الیگارشی با هم وجود داشته باشد؛ بدترین وضعیت ممکن اتفاق افتاده است.

سلطنت پهلوی غیر از دو حلقه مذکور؛ متنفذین خارجی که عموما ماموران امنیتی غربی بودند که بعد از دوره خدمت در ایران وارد چرخه پرسود قراردادهای اقتصادی می شدند، چهره های مرموزی مانند شاپور ریپورتر؛ زرتشتی هندی الاصل؛ را نیز به جمع تصمیم گیران اقتصادی راه داده بود تا پیچیدگی منافع حلقه های قدرت به اوج برسد.

این حلقه های تو در توی قدرت وضعیتی را ایجاد کردند که برنامه های اقتصادی رژیم پهلوی ثمری برای مردم نداشت و تنها به وسیله ارتزاق خاندان های متصل به سلطنت از پول نفت منجر شد. رژیم پهلوی از سال ۱۳۲۷(تا سال ۱۳۳۴) برنامه های هفت ساله ای را برای توسعه اقتصادی ایران طراحی کرد.

توسعه فعالیت های تولیدی، عمرانی، کشاورزی و امور اجتماعی در شهرستان‌ها و تهران از سرفصل های برنامه پهلوی دوم بود. در سال های ۱۳۳۴ تا ۱۳۴۱ برنامه دوم، از ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۶ برنامه سوم؛ از این تاریخ زمان برنامه ها به پنج سال محدود شد، برنامه چهارم از ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۱، برنامه پنجم از ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۶ سه دهه برنامه ریزی پهلوی برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور بود که نتایج متفاوت و متناقضی به همراه داشت.

پیش از ورود به نتایج برنامه های توسعه پهلوی لازم است نگاهی به درآمدهای واقعی نفتی بیاندازیم که مبنای برنامه های توسعه هفت ساله و پنج ساله رژیم بود. معروف است که جهش در درآمدهای نفتی از دهه ۵۰ شروع شد. مبنای این قضاوت غلط؛ توجه به قیمت های اسمی نفت خام بدون توجه به تنزیل تورم و یا به عبارت ساده تر بدون توجه به قدرت خرید واقعی دلار در تمام دوره بعد از جنگ جهانی دوم است که پهلوی دوم به جای رضاخان تبعیدی بر مسند پادشاهی نشست.

نمودار زیر که از اینفلیشن دیتا (inflation data) که به طور تخصصی بر روی تورم و ارزش واقعی پول کار می کند؛ به نشانی اینترنتی (inflationdata.com) برداشته شده و ارزش واقعی قیمت نفت از سال ۱۹۴۶ میلادی یعنی نخستین سال بعد از جنگ دوم جهانی تاکنون را نشان می دهد تصویر درستی از واقعیت به دست می دهد تا بتوان درباره درآمدهای واقعی نفت خام در قبل از انقلاب قضاوت دقیق تری داشت.

در سال ۱۹۴۶ ارزش واقعی نفت خام بیش از ۲۰ دلار در هر بشکه بوده است که این رقم به سرعت به حدود ۲۸ دلار می رسد. از سال ۱۹۷۴ این رقم به سرعت از ۴۰ دلار فراتر رفته و تا ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش پیدا می کند.

ضمن اینکه در دوره مذکور به دلیل اندک بودن جمعیت کشور، ناچیز بودن تعداد وسایل نقلیه و اندک بودن ضریب نفوذ انرژی های فسیلی در بخش های اقتصادی و خانگی و استفاده بیش از ۶۰ درصد جمعیت کشور که در روستاها زندگی می کردند از فضولات حیوانی و هیزم برای تامین نیازهای انرژی؛ در کنار صادرات ۶ میلیون بشکه نفت خام؛ درآمد هنگفتی در اختیار حکومت قرار می گرفت تا خرج برنامه های خود کند.

چنانچه نمودار به خوبی نشان می دهد ارزش واقعی درآمدهای نفتی دوره پهلوی دوم علیرغم جمعیت اندک کشور و سایر واقعیات اقتصادی که به اختصار اشاره شد؛ با درآمدهای نفتی کشور در هزاره سوم برابری می کند، اگرچه صادرات نفت خام در مقطع کنونی به سختی به یک سوم میزان آن در قبل از انقلاب می رسد. یعنی پهلوی دوم با کمتر از ۳۰ میلیون جمعیت سه برابر دولت های بعد از انقلاب درآمد نفتی بدون فشارهای جنگ و تحریم اقتصادی داشته است.

محاسبات برآوردی نشان می دهد، فقط طی پنج سال آخر دوره پهلوی، با فرض قیمت اسمی نفت بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار و با لحاظ قیمت واقعی نفت بیش از ۸۰۰ میلیارد دلار درآمد نصیب این رژیم شد.

در سال ۱۳۳۵ و در آغاز برنامه های توسعه رژیم پهلوی جمعیت کشور کمتر از ۱۹ میلیون نفر بود. این رقم در سال ۱۳۵۵ و دو سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ملت ایران به ۳۳ میلیون نفر رسیده بود که معادل ۳۵ درصد جمعیت کنونی کشور می شود. یعنی با ۲٫۵ برابر صادرات نفت بیشتر و جمعیت کمتر از نصف؛ که به زبان ساده به معنی درآمد نفتی موثر به میزان بیش از ۶ برابر است، نتیجه ای جز واردات و مانورهای تجملی و توهمات «به سوی تمدن بزرگ» (۱) به بار نیامد.

بزرگترین دلیل بر ناکارآمدی برنامه های توسعه اقتصادی رژیم که همان بریز و به پاش نفتی با لعاب توسعه و برنامه ریزی بود، انقلاب سراسری ملت ایران است که از نابرابری های بی پایان رژیم به ستوه آمدند و طومار آن را برای همیشه درهم پیچیدند.

منبع : تسنیم
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • استقلال تهران در آستانه محرومیتی سنگین!
  • کشف ۳۱۹ تن انواع مواد مخدر و روان‌گردان
  • مردم ایران از دست ترامپ عصبانی هستند
  • «عمران‌خان» نخست وزیر پاکستان شد
  • نقش صاایران در شناسایی «ریگی»
  • رویکرد وزارت ارشاد از مرکز به سمت استان‌ها
  • خون‌فروشی، تجارت جدید هزاره سوم
  • برداشت غیرقانونی از تعدادحساب‌ دولتی
  • فرجام‌خواهی کشیش آمریکایی رد شد
  • رونمایی از بمب نقل و انتقالاتی پرسپولیس
  • امروز جهاد واقعی مبارزه با فقر وبیکاری است
  • بازگشت ۴ هزار نخبه به کشور ظرف سه سال
  • تسلیت صداوسیما درگذشت عزت الله انتظامی
  • ترکیه راه روسیه را برای دوری از دلار پیش گرفت
  • نا گفته‌هایی از تصمیمات وزارت نفت
  • محمود صادقی بازهم جنجال به پا کرد+عکس
  • رئیس «گروه اقدام ایران» در آمریکا کیست؟
  • چرا آمریکا وارد جنگ مستقیم با ایران نخواهد شد؟
  • فیلم/ خاطرات سینمایی «آقای بازیگر»
  • واکنش توکلی به فرار مالیاتی پزشکان
  • چند نکته درباره حکمت متعالیه
  • اقامه نماز عید قربان به امامت آیت‌الله خاتمی
  • برخی ارز دولتی گرفتند اما کالا وارد نکردند
  • عکس/"بشار اسد"و همسرش به تونل مرگ رفتند
  • یاغی ابی پوشان درچند قدی سرخ پوش شدن
  • احتمال افزایش سود بانکی قوت گرفت
  • تازه‌ترین باج‌خواهی مالی آمریکا
  • مکان تشییع پیکر عزت الله انتظامی اعلام شد
  • کارگردان سینما و تلویزیون درگذشت +عکس
  • آمریکا نمی‌تواند دوست را تشخیص دهد
  • فیلم/ استندآپ"ابوطالب حسینی" در خندوانه
  • بازگشت دلالان ارز به معاملات شبانه
  • ترافیک سنگین در محورهای هراز و کندوان
  • پیشنهاد رشوه عروس ترامپ به اوماروسا
  • نامه آیت الله سبحانی به اسلامی بحرین
  • باخت تیم ملی هندبال مقابل قطر چند ملیتی
  • پیروزی شاگردان کرانچار در دومین گام
  • کشور دیگر ظرفیت تکانه‌های ارزی را ندارد
  • جدایی زود هنگام سومین ستاره ابی پوشان
  • پاسخ کوبنده سپاه به تهدیدات علیه ایران
  • عکس/ وداع با پیکر شهید "علی سلطانمرادی"
  • موشک‌های نقطه‌زن ایران قابلیت ویژه‌ای دارند
  • بهبود حقوق بازنشستگان سنوات گذشته
  • دزدیدن ده‌ها سکه از خانه یک مدیر
  • علت بازی نکردن الحاجی گرو در جم
  • چوب‌هایی لای چرخ سامانه روابط کار
  • درگیری‌های عربستان و امارت در تعز
  • دادگاه مفاسد اقتصادی علنی برگزار می‌شود
  • زلزله 8 ریشتری پرسپولیس دراردوگاه استقلال
  • کلید دستِ عاملان وضع موجود!!
  • این همه بی‌تدبیری، تصادفی بوده است؟!
  • کنوانسیون خزر، وطن فروشی یا کشورگشایی؟
  • آدرس اشتباه سازمان هواپیمایی به مردم
  • «آقای بازیگر» سینمای ایران درگذشت
  • درگیری نیروهای مرزبانی در "برده‌بوک
  • ترکیب طوفانی پرسپولیس مقابل نفت
  • بمب نقل و انتقالاتی پرسپولیس منفجر شد
  • نگاه دولتمردان به سلبریتی‌ها چگونه است؟
  • درخواست حسام الدین آشنا از قالیباف
  • توصیه حدادعادل به ربع پهلوی
  • واکنش توکلی به فرار مالیاتی پزشکان
  • سومین خرید جنجالی لیگ برتری سرخ پوشان
  • تشریح فرمول جدید فیفا برای اعلام رده‌بندی تیم‌ها
  • عکس/ جریمه شدن ماشین ناجا توسط راهور!
  • یارانه نقدی مرداد امشب واریز می شود
  • بانک مرکزی: قیمت دلار ثابت ماند
  • برگزاری بازی‌های لالیگا در آمریکا و کانادا
  • رفع محدودیت حمله سایبری توسط ترامپ
  • دیدار دوستانه برزیل و آرژانتین در عربستان
  • فیلم/ تایم لپسی زیبا از شهاب باران اخیر
  • عکس/ دلاری که دستمال شد
  • عکس/ محل خوشگذرانی سفیر آلمان در ایران!
  • فیلم/ ماجرای تحول افسر شکنجه گر عراقی !
  • فیلم/ لحظه بازگشت مرزبان اسیر شده به کشور
  • خریدمیلیاردی ابی پوشان در ترکیب استقلا