کد خبر: 87445
ف
ویژه/

داستان پنهانی پردرآمدترین دوره نفتی ایران

این حلقه های تو در توی قدرت وضعیتی را ایجاد کردند که برنامه های اقتصادی رژیم پهلوی ثمری برای مردم نداشت و تنها به وسیله ارتزاق خاندان های متصل به سلطنت از پول نفت منجر شد.

داستان پنهانی پردرآمدترین دوره نفتی ایران

در بین علمای علم اقتصاد این اجماع وجود دارد که نخستین اصل برای اداره کشور و بهبود وضعیت اقتصادی؛ داشتن دکترین منسجم و مبتنی بر اصل بی جایگزین «خیر جمعی» به جای توجه به منافع جزیره های قدرت است که از آنها به الیگارش ها(Oligarchs) تعبیر می شود. سلطه این گروه ها بر نظام قانونگذاری، اجرا و نظارت؛ معنایی جز استبداد خاندانی به جای سلطنت ندارد؛ حتی اگر ظاهر نظام سیاسی دمکراتیک باشد و اگر استبداد سلطنتی و خاندان های الیگارشی با هم وجود داشته باشد؛ بدترین وضعیت ممکن اتفاق افتاده است.

سلطنت پهلوی غیر از دو حلقه مذکور؛ متنفذین خارجی که عموما ماموران امنیتی غربی بودند که بعد از دوره خدمت در ایران وارد چرخه پرسود قراردادهای اقتصادی می شدند، چهره های مرموزی مانند شاپور ریپورتر؛ زرتشتی هندی الاصل؛ را نیز به جمع تصمیم گیران اقتصادی راه داده بود تا پیچیدگی منافع حلقه های قدرت به اوج برسد.

این حلقه های تو در توی قدرت وضعیتی را ایجاد کردند که برنامه های اقتصادی رژیم پهلوی ثمری برای مردم نداشت و تنها به وسیله ارتزاق خاندان های متصل به سلطنت از پول نفت منجر شد. رژیم پهلوی از سال ۱۳۲۷(تا سال ۱۳۳۴) برنامه های هفت ساله ای را برای توسعه اقتصادی ایران طراحی کرد.

توسعه فعالیت های تولیدی، عمرانی، کشاورزی و امور اجتماعی در شهرستان‌ها و تهران از سرفصل های برنامه پهلوی دوم بود. در سال های ۱۳۳۴ تا ۱۳۴۱ برنامه دوم، از ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۶ برنامه سوم؛ از این تاریخ زمان برنامه ها به پنج سال محدود شد، برنامه چهارم از ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۱، برنامه پنجم از ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۶ سه دهه برنامه ریزی پهلوی برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور بود که نتایج متفاوت و متناقضی به همراه داشت.

پیش از ورود به نتایج برنامه های توسعه پهلوی لازم است نگاهی به درآمدهای واقعی نفتی بیاندازیم که مبنای برنامه های توسعه هفت ساله و پنج ساله رژیم بود. معروف است که جهش در درآمدهای نفتی از دهه ۵۰ شروع شد. مبنای این قضاوت غلط؛ توجه به قیمت های اسمی نفت خام بدون توجه به تنزیل تورم و یا به عبارت ساده تر بدون توجه به قدرت خرید واقعی دلار در تمام دوره بعد از جنگ جهانی دوم است که پهلوی دوم به جای رضاخان تبعیدی بر مسند پادشاهی نشست.

نمودار زیر که از اینفلیشن دیتا (inflation data) که به طور تخصصی بر روی تورم و ارزش واقعی پول کار می کند؛ به نشانی اینترنتی (inflationdata.com) برداشته شده و ارزش واقعی قیمت نفت از سال ۱۹۴۶ میلادی یعنی نخستین سال بعد از جنگ دوم جهانی تاکنون را نشان می دهد تصویر درستی از واقعیت به دست می دهد تا بتوان درباره درآمدهای واقعی نفت خام در قبل از انقلاب قضاوت دقیق تری داشت.

در سال ۱۹۴۶ ارزش واقعی نفت خام بیش از ۲۰ دلار در هر بشکه بوده است که این رقم به سرعت به حدود ۲۸ دلار می رسد. از سال ۱۹۷۴ این رقم به سرعت از ۴۰ دلار فراتر رفته و تا ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش پیدا می کند.

ضمن اینکه در دوره مذکور به دلیل اندک بودن جمعیت کشور، ناچیز بودن تعداد وسایل نقلیه و اندک بودن ضریب نفوذ انرژی های فسیلی در بخش های اقتصادی و خانگی و استفاده بیش از ۶۰ درصد جمعیت کشور که در روستاها زندگی می کردند از فضولات حیوانی و هیزم برای تامین نیازهای انرژی؛ در کنار صادرات ۶ میلیون بشکه نفت خام؛ درآمد هنگفتی در اختیار حکومت قرار می گرفت تا خرج برنامه های خود کند.

چنانچه نمودار به خوبی نشان می دهد ارزش واقعی درآمدهای نفتی دوره پهلوی دوم علیرغم جمعیت اندک کشور و سایر واقعیات اقتصادی که به اختصار اشاره شد؛ با درآمدهای نفتی کشور در هزاره سوم برابری می کند، اگرچه صادرات نفت خام در مقطع کنونی به سختی به یک سوم میزان آن در قبل از انقلاب می رسد. یعنی پهلوی دوم با کمتر از ۳۰ میلیون جمعیت سه برابر دولت های بعد از انقلاب درآمد نفتی بدون فشارهای جنگ و تحریم اقتصادی داشته است.

محاسبات برآوردی نشان می دهد، فقط طی پنج سال آخر دوره پهلوی، با فرض قیمت اسمی نفت بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار و با لحاظ قیمت واقعی نفت بیش از ۸۰۰ میلیارد دلار درآمد نصیب این رژیم شد.

در سال ۱۳۳۵ و در آغاز برنامه های توسعه رژیم پهلوی جمعیت کشور کمتر از ۱۹ میلیون نفر بود. این رقم در سال ۱۳۵۵ و دو سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ملت ایران به ۳۳ میلیون نفر رسیده بود که معادل ۳۵ درصد جمعیت کنونی کشور می شود. یعنی با ۲٫۵ برابر صادرات نفت بیشتر و جمعیت کمتر از نصف؛ که به زبان ساده به معنی درآمد نفتی موثر به میزان بیش از ۶ برابر است، نتیجه ای جز واردات و مانورهای تجملی و توهمات «به سوی تمدن بزرگ» (۱) به بار نیامد.

بزرگترین دلیل بر ناکارآمدی برنامه های توسعه اقتصادی رژیم که همان بریز و به پاش نفتی با لعاب توسعه و برنامه ریزی بود، انقلاب سراسری ملت ایران است که از نابرابری های بی پایان رژیم به ستوه آمدند و طومار آن را برای همیشه درهم پیچیدند.

منبع : تسنیم
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • جهانگیری به احتمال زیاد از دولت می‌رود
  • اره‌ای که بدن خاشقچی را با آن تکه‌تکه کردند
  • قطار تشکیل دولت لبنان در جا زد
  • ایابن سلمان شبیه شاه سابق ایران است؟
  • اولین نوزاد IVF در زاهدان متولد شد
  • راز صندوق‌های که وارد کنسولگری سعودی شد
  • برای پیاده‌روی اربعین چه مواد غذایی ببریم؟
  • ماموریت جهانگیری به وزارت ارتباطات
  • لاوروف: آمریکا آمادگی حل بحران سوریه را ندارد
  • نماهنگ ویژه اربعین مجید بنی فاطمه
  • زائرانی که پس از اربعین به کربلا می‌رسند
  • مروری بر 7 روز پرتلاطم ربایش مدافعان امنیت
  • فیلم/ وضعیت عبور زائران از مرز مهران
  • افزایش همکاری های نظامی بین چین و آلمان
  • بیمه مسافرتی کشور عراق، ویژه زائران اربعین
  • خدمت‌رسانی۷۰موکب هیئت رزمندگان در عراق
  • اب پاکی شفر بردستان ستاره پرحاشیه
  • رشوه شرکت نفتی سوئدی به ارتش سودان
  • چندین هزار دلار تقلبی در دهلران کشف شد
  • امامی چهارمین حذف شده ایران
  • عکس/ ازدحام زائران پشت دروازه ورودی عراق
  • عکس/ راهپیمایی متفاوت زائر معلول عراقی
  • فیلم/ نتیجه 6 سال کار فرهنگی در هلند!
  • اعدام باقری درمنی نقض نشده است
  • ظلمی که به معلمان زائر اربعین می‌شود
  • مفسدان در انتظار شدیدترین مجازات‌ها باشند
  • نئولیبرالیزم به مثابه قُمپز
  • مظلوم نمایی «جهانگیری» را نمی‌پذیریم!
  • آیا جهان در این چند کشور خلاصه شده است؟!
  • قانون پایستگی مدیران از نظر مجری تلویزیون
  • خلیج فارس ایران به ثبت جهانی رسید
  • آخرین وضعیت نامزد «خاشقچی» در ترکیه
  • توصیه رهبرانقلاب به مسئولین درباره شفافیت
  • آیا بن‌سلمان رفتنی است؟
  • ناکامی اوپک در تامین بازار نفت
  • فیلم/ماجرای پیچیده "وزیرِ تا دیروز وزیرِ صمت"
  • برقراری امنیت کامل در مرز مهران
  • دستگیری یک زن مرتبط با حادثه تروریستی اهواز
  • فیلم/سوال‌های الجزیره از عربستان سعودی
  • ماهینی تحت جراحی قرار گرفت (عکس)
  • ستاره پرسپولیس از فهرست برانکو خط خورد
  • عکس/ حضور سردار سلامی در مرز مهران
  • شورش خاموش علیه بن‌سلمان
  • تلاش اروپا برای اتصال بانکی ایران به سوئیفت
  • فیلم نحوه برخورد پناهیان باکودکان
  • آخرین وضعیت مرزبانان ربوده شده ایرانی
  • پاسخ روزنامه جوان به یاداشت مطهری
  • نفت بازهم گران شد
  • ناکامی اوپک در تامین بازار نفت پس از تحریم ایران
  • فصل جدایی فرا رسیده است؟
  • ژاوی: هنوز به پنالتی علیپور بدبینم
  • مصرف برق ۸ برابر جمعیت رشد کرد
  • آخرین وضعیت نامزد «خاشقچی» در ترکیه
  • ژاوی: هنوز به پنالتی علیپور بدبینم
  • نماهنگ «الحسین یجمعنا» منتشر شد+ویدیو
  • گشت‌زنی مشترک آمریکا و ترکیه در شمال سوریه
  • ابهامات مجلس در پیشنهاد وزارت شریعتمداری
  • بزرگترین نقل وانتقالات ابی پوشان رقم خورد
  • ناکامی اوپک در تامین بازار نفت ایران
  • خودکفایی گندم در معرض خطر است
  • گشت‌زنی مشترک آمریکا و ترکیه
  • آیا درب خروج پاستور منتظر جهانگیری است؟
  • تصاویر منتشرشده نیروهای ربوده شده در میرجاوه
  • اجازه آقای "رئیس" !؟
  • فروش آثار هنری را ترویج می‌کنیم
  • راه حل های ملک سلمان برای رهایی از بحران
  • وزش باد دید در پایتخت طی امروز
  • زلزله ۶.۷ ریشتری در کانادا
  • اولتیماتوم جدی برانکو به مدیران پرسپولیس
  • 90درصد از تدوین «چارلی در تهران» تمام شد
  • تحلیل عباس عبدی از انتقادات دیروز جهانگیری
  • طناب دار بر گردن وحید مظلومین و محمد سالم
  • اعلام توزیع سبد کالا در روزهای اینده
  • بارش ها تا فردا در استان ایلام ادامه دارد
  • استخدام کارآگاه خصوصی در آستانه نهایی شدن