کد خبر: 87445
ف
ویژه/

داستان پنهانی پردرآمدترین دوره نفتی ایران

این حلقه های تو در توی قدرت وضعیتی را ایجاد کردند که برنامه های اقتصادی رژیم پهلوی ثمری برای مردم نداشت و تنها به وسیله ارتزاق خاندان های متصل به سلطنت از پول نفت منجر شد.

داستان پنهانی پردرآمدترین دوره نفتی ایران

در بین علمای علم اقتصاد این اجماع وجود دارد که نخستین اصل برای اداره کشور و بهبود وضعیت اقتصادی؛ داشتن دکترین منسجم و مبتنی بر اصل بی جایگزین «خیر جمعی» به جای توجه به منافع جزیره های قدرت است که از آنها به الیگارش ها(Oligarchs) تعبیر می شود. سلطه این گروه ها بر نظام قانونگذاری، اجرا و نظارت؛ معنایی جز استبداد خاندانی به جای سلطنت ندارد؛ حتی اگر ظاهر نظام سیاسی دمکراتیک باشد و اگر استبداد سلطنتی و خاندان های الیگارشی با هم وجود داشته باشد؛ بدترین وضعیت ممکن اتفاق افتاده است.

سلطنت پهلوی غیر از دو حلقه مذکور؛ متنفذین خارجی که عموما ماموران امنیتی غربی بودند که بعد از دوره خدمت در ایران وارد چرخه پرسود قراردادهای اقتصادی می شدند، چهره های مرموزی مانند شاپور ریپورتر؛ زرتشتی هندی الاصل؛ را نیز به جمع تصمیم گیران اقتصادی راه داده بود تا پیچیدگی منافع حلقه های قدرت به اوج برسد.

این حلقه های تو در توی قدرت وضعیتی را ایجاد کردند که برنامه های اقتصادی رژیم پهلوی ثمری برای مردم نداشت و تنها به وسیله ارتزاق خاندان های متصل به سلطنت از پول نفت منجر شد. رژیم پهلوی از سال ۱۳۲۷(تا سال ۱۳۳۴) برنامه های هفت ساله ای را برای توسعه اقتصادی ایران طراحی کرد.

توسعه فعالیت های تولیدی، عمرانی، کشاورزی و امور اجتماعی در شهرستان‌ها و تهران از سرفصل های برنامه پهلوی دوم بود. در سال های ۱۳۳۴ تا ۱۳۴۱ برنامه دوم، از ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۶ برنامه سوم؛ از این تاریخ زمان برنامه ها به پنج سال محدود شد، برنامه چهارم از ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۱، برنامه پنجم از ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۶ سه دهه برنامه ریزی پهلوی برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور بود که نتایج متفاوت و متناقضی به همراه داشت.

پیش از ورود به نتایج برنامه های توسعه پهلوی لازم است نگاهی به درآمدهای واقعی نفتی بیاندازیم که مبنای برنامه های توسعه هفت ساله و پنج ساله رژیم بود. معروف است که جهش در درآمدهای نفتی از دهه ۵۰ شروع شد. مبنای این قضاوت غلط؛ توجه به قیمت های اسمی نفت خام بدون توجه به تنزیل تورم و یا به عبارت ساده تر بدون توجه به قدرت خرید واقعی دلار در تمام دوره بعد از جنگ جهانی دوم است که پهلوی دوم به جای رضاخان تبعیدی بر مسند پادشاهی نشست.

نمودار زیر که از اینفلیشن دیتا (inflation data) که به طور تخصصی بر روی تورم و ارزش واقعی پول کار می کند؛ به نشانی اینترنتی (inflationdata.com) برداشته شده و ارزش واقعی قیمت نفت از سال ۱۹۴۶ میلادی یعنی نخستین سال بعد از جنگ دوم جهانی تاکنون را نشان می دهد تصویر درستی از واقعیت به دست می دهد تا بتوان درباره درآمدهای واقعی نفت خام در قبل از انقلاب قضاوت دقیق تری داشت.

در سال ۱۹۴۶ ارزش واقعی نفت خام بیش از ۲۰ دلار در هر بشکه بوده است که این رقم به سرعت به حدود ۲۸ دلار می رسد. از سال ۱۹۷۴ این رقم به سرعت از ۴۰ دلار فراتر رفته و تا ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش پیدا می کند.

ضمن اینکه در دوره مذکور به دلیل اندک بودن جمعیت کشور، ناچیز بودن تعداد وسایل نقلیه و اندک بودن ضریب نفوذ انرژی های فسیلی در بخش های اقتصادی و خانگی و استفاده بیش از ۶۰ درصد جمعیت کشور که در روستاها زندگی می کردند از فضولات حیوانی و هیزم برای تامین نیازهای انرژی؛ در کنار صادرات ۶ میلیون بشکه نفت خام؛ درآمد هنگفتی در اختیار حکومت قرار می گرفت تا خرج برنامه های خود کند.

چنانچه نمودار به خوبی نشان می دهد ارزش واقعی درآمدهای نفتی دوره پهلوی دوم علیرغم جمعیت اندک کشور و سایر واقعیات اقتصادی که به اختصار اشاره شد؛ با درآمدهای نفتی کشور در هزاره سوم برابری می کند، اگرچه صادرات نفت خام در مقطع کنونی به سختی به یک سوم میزان آن در قبل از انقلاب می رسد. یعنی پهلوی دوم با کمتر از ۳۰ میلیون جمعیت سه برابر دولت های بعد از انقلاب درآمد نفتی بدون فشارهای جنگ و تحریم اقتصادی داشته است.

محاسبات برآوردی نشان می دهد، فقط طی پنج سال آخر دوره پهلوی، با فرض قیمت اسمی نفت بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار و با لحاظ قیمت واقعی نفت بیش از ۸۰۰ میلیارد دلار درآمد نصیب این رژیم شد.

در سال ۱۳۳۵ و در آغاز برنامه های توسعه رژیم پهلوی جمعیت کشور کمتر از ۱۹ میلیون نفر بود. این رقم در سال ۱۳۵۵ و دو سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ملت ایران به ۳۳ میلیون نفر رسیده بود که معادل ۳۵ درصد جمعیت کنونی کشور می شود. یعنی با ۲٫۵ برابر صادرات نفت بیشتر و جمعیت کمتر از نصف؛ که به زبان ساده به معنی درآمد نفتی موثر به میزان بیش از ۶ برابر است، نتیجه ای جز واردات و مانورهای تجملی و توهمات «به سوی تمدن بزرگ» (۱) به بار نیامد.

بزرگترین دلیل بر ناکارآمدی برنامه های توسعه اقتصادی رژیم که همان بریز و به پاش نفتی با لعاب توسعه و برنامه ریزی بود، انقلاب سراسری ملت ایران است که از نابرابری های بی پایان رژیم به ستوه آمدند و طومار آن را برای همیشه درهم پیچیدند.

منبع : تسنیم
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • توطئه رودررویی مردم با ولایت
  • سد دفاعی پرسپولیس از هم پاشید
  • اعتراف 767روز عراقچی ازاجرای توافق هسته ای
  • توصیه ی راننده اتوبوس فرانسوی به لیلا حاتمی
  • موضع‌گیری خواننده لس‌آنجلسی برعلیه BBC
  • ستاره استقلال بازی با پرسپولیس را از دست داد
  • مجازات اعدام در انتظار عاملان اغتشاشات
  • نیوشاضیغمی : پاسپورت ایرانی بی‌ارزش است
  • وتکنش ضرغامی به شهادت حدادیان در پاسداران
  • خانواده بازماندگان نگران جان امدادگران
  • نتانیاهو: برجام ایران را جسورتر کرده است
  • خط حزب‌الله ۱۲۲؛ پرچمی که برافراشته ماند
  • تکذیب پیدا شدن جعبه سیاه هواپیما
  • فیلم/ آزادی صیادان بوشهری از زندان عربستان
  • علت قدردانی نوبخت از مجلس چه بود
  • چراغ سبز رئال مادرید برای جدایی یک ستاره
  • پیام فرمانده سپاه به فرمانده ناجا
  • وقتی روحانی وعده افزایش واردات می‌دهد
  • پرداخت حقوق معلمان تا پایان اسفند ماه
  • زلزله نقل و انتقالاتی شفر در دربی سرخابی ها
  • جعبه سیاه هواپیمای یاسوج نقطه‌زنی شد
  • ستاره جنحالی استقلال غایب دربی
  • رامین:احمدی نژاد خودش را ناپلئون می‌داند
  • تکلیف هدفمندی یارانه‌ها در سال ۹۷ مشخص شد
  • مزار شهید بسیجی «محمدحسین حدادیان»
  • قالیباف در تشییع شهید خیابان پاسداران
  • کانکس های سرپل‌ذهاب در معرض سیل قرار دارند
  • اقامه عزای حضرت زهرا(س)باحضور رهبر معظم
  • قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز
  • سردار غیب پرور در تشییع شهید حدادیان
  • دو لیست مجزا برای استیضاح آخوندی
  • آثار برتر مجمع منتقدان سینمای انقلاب اعلام شدند
  • قیمت نفت وبنزین کاهش یافت
  • عقب‌نشینی النصره از پنج منطقه در ریف ادلب
  • توافق هسته‌ای برای تغیر رفتار ایران کافی نیست
  • غیبت بازیکنان اصلی پرسپولیس مقابل استقلال
  • عراقچی به تشریح سیاستها در قبال سوریه پرداخت
  • اهمیت جان و مال مردم برای پلیس
  • برخورد قاطع دستگاه قضا با اغتشاشگران
  • جهانبخش کاملا مناسب ناپولی است
  • فیلم/ارتباط سرحلقه دراویش با راننده اتوبس
  • مطالبه 6هزار میلیاردی سازمان تامین اجتماعی
  • اغتشاش در ایران هزینه ندارد
  • کاریکاتور/ هواپیما ATR۷۲ در قلب کوه‌‌ دنا
  • فیلم/ تشییع شهید بسیجی خیابان پاسداران
  • نجفی مثل قالیباف اهل نشستن روی موتور نیست
  • الگوی انقلاب متعالی در آموزه های قرآنی
  • درخواست خلاف قانون احمدی نژاد
  • طرح سوال ازروحانی تقدیم هیأت‌رئیسه مجلس شد
  • توافق اوپک ادامه می‌یابد
  • خرید پر سر و صداى استقلال رونمایی شد
  • بازداشت 10 مظنون داعشی در ترکیه
  • ممنوع شدن هزینه افطاری دستگاه های اجرایی
  • فیلم/سخنرانی سردار اشتری در تشییع شهدا
  • برف و کولاک اجازه ادامه عملیات را نمی‌دهد
  • تشییع پیکر شهدای نیروی انتظامی
  • دلیل برخوردهای منافقانه احمدی‌نژاد چیست؟
  • وزیر کشور در تشییع شهدای خیابان پاسداران
  • عکس/ تشییع پیکر شهید خیابان پاسداران
  • شرایط بازپرداخت وام ازدواج ۱۵ میلیونی
  • نیمکت نشینی ستاره پرسپولیس در دربی
  • احمدی نژاد انقلابیست یااپوزوسیون؟
  • تجلیل لاریجانی از درایت نیروی انتظامی
  • خوش رقصی بازیگر مرد برای داعشیان وطنی
  • داور دیدار دربی 86 لو رفت!
  • فیلم‌های تلویزیون در تعطیلات
  • هلاکت گروه‌های تروریستی در غوطه شرقی
  • همدلی بی‌بی‌سی با آشوبگران خیابان پاسداران
  • ستاره جنجالی در لیست سیاه برانکو قرارگرفت
  • صفحه اول روزنامه های صبح امروز / پنجشنبه 03 اسفند
  • افزایش ظرفیت ثبت نام کارت ملی هوشمند
  • بازگشت ستاره جنجالی ابی پوشان قطعی شد
  • واکنش منصور امینی به خود شیفتگی احمدی نژاد
  • میوه برجام: واردات 160 تن کود انسانی از ترکیه!
  • عکس/ اقدام تحسین‌برانگیز یک پلیس