کد خبر: 84714
ف
سیاسی

بررسی حیات خاکستری هاشمی رفسنجانی

مردانی مثل هاشمی، سخت قابل قضاوت‌ اند. کارنامه‌هایشان پر از نقاط سفید و پر از نقاط سیاه است. برآیند کارنامه سیاست‌ورزی 38 ساله هاشمی رفسنجانی هم همین است. نه سیاه، نه سفید. شاید خاکستری متمایل به سیاه، شاید هم نه، اما خاکستری.

بررسی حیات خاکستری  هاشمی رفسنجانی

 یک روز زمستانی معمولی، یکشنبه 19دی‌ماه سال 1395 داشت به پایان می‌رسید، داشت جایش را به یک روز زمستانی معمولی دیگر می‌داد که خبر رسید اکبر هاشمی رفسنجانی، سیاست‌مدار کهنه‌کار و 82ساله راهی بیمارستان شده. این اولین بار بود که مردم خبر بستری شدن هاشمی را می‌شنیدند. با وجود سن زیاد و سابقه مبارزاتی‌اش در جریان پیروزی انقلاب، هنوز سرحال بود و نشانی از بیماری و کهولت نداشت. تصور عمومی بر این بود که بیماری مختصری حادث شده و هاشمی به زودی سرپا خواهد شد. این تصور عمومی اما تنها دو ساعت، شاید کمی بیشتر، اعتبار داشت. اولین خبر بخش خبری ساعت 20 شبکه خبر در روز 19دی این بود:«آیت‌الله هاشمی رفسنجانی،یار دیرین امام و رهبری، درگذشت.» همین قدر بهت‌آور، ناگهانی و غریب. مردی که پیروانش دوست دارند همیشه او را با «صبوری»اش در دریای متلاطم سیاست به یاد بیاورند، خیلی سریع و ناگهانی دارفانی را وداع کرده بود. خیلی سریع.

آن 12 انتخابات، آن یک رد صلاحیت

نام هاشمی رفسنجانی، همه ایرانی‌ها را، مستقل از گرایش‌های فکری و سیاسی، به یاد «انتخابات» می‌اندازد. او، از سال 1361 تا 1394، نامزد چهار انتخابات ریاست جمهوری، چهار انتخابات مجلس شورای اسلامی و چهار انتخابات مجلس خبرگان رهبری شد. از میان این 12 نامزدی، او در 9 انتخابات به پیروزی رسید و در سه انتخابات، سرنوشت عجیبی پیدا کرد. طنز تاریخ آن‌جاست که شخصیت هاشمی رفسنجانی، بیش از آن 9 پیروزی، برساخته‌ی آن سه ناکامی است. ناکامی‌هایی که پیچ‌های زندگی هاشمی محسوب می‌شوند، و مسیر او را از گذشته‌ی خود، حداقل در میدان سیاست، جدا می‌سازد.

 متفاوت‌ترین و عجیب‌ترین ناکامی هاشمی مربوط به سال 1392 است. دولت هشت ساله‌ی محمود احمدی‌نژاد، با همه نقاط قوت و ضعفش رو به پایان است و صحنه انتخابات، گرم و امیدوارکننده نیست. هاشمیِ 79 ساله، برای آخرین بار نامزد انتخابات ریاست جمهوری می‌شود و البته صلاحیت ورود به عرصه انتخابات را پیدا نمی‌کند. رد صلاحیت هاشمی، شگفت‌انگیز است و همچون قله‌ای برای قانون‌گرایی شورای نگهبان، در تاریخ این شورا ثبت می‌شود. آن روزها  از «کهولت سن»  به عنوان دلیل رد صلاحیت هاشمی رفسنجانی یاد می‌شود. حکمت این رد صلاحیت  و این دلیل اما، سه سال و 8 ماه بعد، برای مردم و بازیگران عرصه سیاست، مشخص خواهد شد.

هبوط در نماز جمعه

26 تیر 88، احتمالا روز خاطره‌انگیزی برای هاشمی رفسنجانی است. یک جمعه داغ تابستانی که پس از یک ماه، نوبت ِ خطبه‌خوانی روز جمعه به او می‌رسد. آشوب‌های پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری همچنان شعله‌ور است و حامیان نامزد شکست خورده فریاد می‌زنند:«هاشمی،هاشمی،سکوت کنی خائنی»! حاضرین همیشگی نمازهای جمعه هم احتمالا مثل خود هاشمی، هرگز 26 تیر88 را از یاد نخواهند برد. جمعیت حضار نمازجمعه، هم کمّی و هم کیفی، با گذشته متفاوت است. دختران و پسران ناآشنا به اصول اولیه شرع، دست در دست هم، عجیب ترین صفوف تاریخ نماز جمعه را ساخته بودند. فریضه روز جمعه، حالا بازیچه دست کسانی شده بود که انگار برای کار دیگری به دانشگاه تهران آمده بودند.

هاشمی در خطبه‌های آن روز، چند راهکار برای برون‌رفت از بحران پیشنهاد داد. راهکارهایی در هم. از پایبندی همه به قانون، تا آزادی همه زندانیان سیاسی. راهکارهای پیشنهادی هاشمی هم  مثل نقش‌آفرینی خودش در جریان بحران آن روزها، مبهم بود. آمیخته‌ای از درست و غلط. ترکیبی از حقیقت و اغراق. آخرین خطبه نماز جمعه هاشمی رفسنجانی، آیینه‌ای از شخصیت خود او بود. زیرکانه و پرحاشیه

دو ناکامی  و دو صف‌بندی

حیات سیاسی هاشمی رفسنجانی، با دو ناکامی گره خورده. شکست 78، او را از اصلاح‌طلبان رنجاند و شکست 84، حساب او را از اصول‌گرایان جدا کرد. 78 تا 84، احتمالا تلخ‌ترین مقطع تمام دوران سیاست‌ورزی هاشمی است. هاشمی پس از 10 سال دوری از پارلمان، در انتخابات مجلس ششم تصمیم گرفت بار دیگر راهی ساختمان میدان حر شود. نتیجه اما برای او قابل باور نبود. هاشمی در تهران، با کسب حدود 750 هزار رای، در جایگاه سی‌ام قرار گرفته و آخرین منتخب تهران شده بود. او معتقد بود در انتخابات‌های گذشته حدود 60 تا 70 درصد رای داشته و «دلیلی ندارد مردم از رای خود برگشته باشند» . او و دخترش، بعدها مدعی بروز تخلف در این انتخابات شدند. هم‌چنان که 6 سال بعد، وقتی هاشمی رفسنجانی تصور می‌کرد رقیبی در انتخابات نهمین دوره ریاست جمهوری ندارد و به سادگی رئیس جمهور می‌شود، وارد صحنه شد. نتیجه آن انتخابات اما برای او با آن همه سابقه انقلابی، تحقیرآمیز بود. مردم از رای‌شان برگشته بودند و شهردار جوان تهران را به پیرمرد استخوان‎خرد کرده عالم سیاست، ترجیح داده بودند. هاشمی اما زیر بار آن انتخابات هم نرفت و  تلخ و تند، مدعی بروز تخلفات گسترده در جریان آن انتخابات شد. او اما تسویه‌حساب با رقیب عجیب سال84ش را برای آینده کنار گذاشته بود. آینده‌ای که پس از پایان دهه 80، فرا می‌رسید.

هاشمی، از 78 تا 84، در حضیض بود. اصلاح‌طلبان او را «عالی‌جناب سرخپوش» می‌خواندند و با تمسخر ِ رای او در انتخابات مجلس ششم «آقاسی» خطابش می‌کردند. اصول‌گرایان و انقلابیون تازه‌نفس هم حاضر نبودند سرمایه اجتماعی خود را خرج هاشمی کنند. مرد تنهای عالم سیاست اما، آن‌قدر آبدیده بود که آرام آرام خود را حفظ کند، بالا بکشد و همچنان روی عرشه باقی بماند.

هشت سال بی‌رقیب

نه رقیب داشت و نه بدیل. پس ار رحلت امام و انتخاب رئیس‌جمهور برای رهبری نظام، هاشمی رفسنجانی تنها گزینه‌ای بود که ردای ریاست‌جمهوری به قامتش می‌آمد. دوران ریاست او اما، دورانی پر ابهام در تاریخ پس از انقلاب است.

او آمده بود تا «سازندگی» کند. حجم خسارات ناشی از جنگ بالا بود و استقراض خارجی و سیل پروژه‌های عمرانی، از نظر هاشمی علاج این خسارات تلقی می‌شد. تمام همتش را گذاشته بود تا زیرساخت‌های کشور جنگ‌زده را احیا کند. او حتی معتقد بود اگر در جریان ساخت سدی به ارزش ده میلیارد تومان، 500 میلیون هم اختلاس شود، نباید حرف از اختلاس و دزدی زد و نباید روحیه مردم را خراب کرد. او به فکر ساخت و ساز بود و برای اهداف بلند‌پروازانه‌ی عمرانی‌اش، هر کاری می‌توانست کرد.

نتیجه 8 سال حکمرانی او برای ایران، انبوهی از سد و کارخانه و پالایشگاه بود، در کنار تورم حدوداً 50 درصدی، انباشته‌ای از نارضایتی عمومی و یک دوران بدون منتقد و بدون شنیده شدن صدای مخالف. در دوران زمامداری او بود که تجمعات اقتصادی مردم مشهد،قزوین، اسلامشهر و چند شهر دیگر شکل گرفت و با برخورد قهری دولت مواجه شد. در دوران او بود که «مخالف هاشمی مخالف رهبر است/مخالف رهبری دشمن پیغمبر است» شعاری بود که از برخی تریبون‌ها شنیده می‌شد. در دوران او بود که مطبوعات، آزادی بیان و انتقاد از دولت تقریباً به فراموشی سپرده شدند. در دوران او بود که اولین بارقه‌های «شبیخون فرهنگی» دشمن در جامعه حس شد و نخستین نشانه‌های انحطاط فرهنگی،  در برخی محله‌های شهرهای بزرگ دیده شد. هشت سال پس از انتخاب بی‌رقیب او در سال 68، نامزدی که شعار تداوم راه هاشمی را سر می‌داد، 7 میلیون، فقط 7 میلیون طرفدار داشت و کسی که، لااقل در ظاهر، می‌کوشید خود را متفاوت از راه و مرام هاشمی نشان دهد، 20 میلیون رای داشت و پیروز انتخابات 1376 شد. دست تقدیر اما، 12 سال پس از آن انتخابات، طرف بازنده، طرف برنده و هاشمی را کنار هم قرار ‌می‌داد. جایی، روبروی 24 میلیون منتقد مسیر مشترکی که این سه و دوستانشان آغاز کرده بودند.

مردی برای همه چیز

هاشمی ِ دهه شصت، هاشمی ِ «همه‌چیز» بود. رئیس پارلمان و در مقطعی فرمانده دفاع مقدس. هاشمی رفسنجانی در آن سال‌ها تقریباً همه کار می‌کرد. در ساحت سیاسی، برای تعیین قائم‌مقام امام نقش‌آفرینی می‌کرد و سوی دیگر، برای پایان جنگ برنامه می‌ریخت. هاشمی آن سال‌ها، یکی از نیروهای همیشه در صحنه‌ بود. مردی برای همه کار. مردی آماده برای همه چیز.  در آن دوران، وسط زخم جنگ و در جامعه‌ای که هنوز بوی انقلاب می‌داد، هاشمی هم مثل بقیه یاران امام قضاوت می‌شد. محبوب بود و دوست‌داشتنی. هنوز سنگ‌های سیاست، هنوز کلوخ‌های مسیر قدرت میان او و یارانش فاصله نینداخته بود. هنوز نماز جمعه‌هایش شورانگیز و انقلابی بود. تا 26 تیر 88 خیلی راه بود. هنوز مردم، هنوز جماعت انقلابی، دوستش داشتند. هنوز رای داشت.  هنوز هیچ انتخاباتی را نباخته بود. تا اسفند78  و تیر84 خیلی راه بود. هاشمی  هنوز سفید بود. مردی در کنار بقیه مردان امام.


خداحافظ آقای خاکستری
خبر درگذشت هاشمی، برای همه مردم ایران، دست‌کم برای کسانی که سپهر سیاسی ایران را رصد می‌کنند، شوک‌آور بود. پیرمرد 82 ساله، تجسم تصویری و تجسد زنده‌ی 38 سال متلاطم انقلاب اسلامی بود. مردی حاضر در همه صحنه‎‌های تاریخی. هاشمی جزء جدایی ناپذیری از تاریخ انقلاب است. مسیرش، گاهی راست بوده و گاهی کج، گاهی تند بوده و گاهی کند. اما سخت می‌شود او را، حتی در اوج تردیدها و اختلافاتش با بزرگان انقلاب، خارج از دایره انقلاب تصور کرد. هاشمی یک سیاستمدار زبده بود. یک سیاست‌ورز حرفه‌ای. مرد ِ پلتیک. و خب، کیست که نداند اولین، و شاید مهم‌ترین ویژگی مردان سیاست، خاکستری بودن است؟ مردانی مثل هاشمی، سخت قابل قضاوت‌ اند. کارنامه‌هایشان پر از نقاط سفید و پر از نقاط سیاه است. برآیند کارنامه سیاست‌ورزی 38 ساله هاشمی رفسنجانی هم همین است. نه سیاه، نه سفید.  شاید خاکستری متمایل به سیاه، شاید هم نه، اما خاکستری.

 ما یک سال قبل با مردی خداحافظی کردیم که بیش از هرچیز نماد «سیاست» بود. خود ِ خود سیاست.

 

منبع : خبرگزاری دانشجو
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • پیشنهادهافبک تیم ملی فوتبال برای تمدید قرار دادبا پرسپولیس
  • آب پاکی ستاره آبی‌پوشان روی دست استقلال
  • اتفاقی در تلویزیون ایران که همه را غافلگیر کرد!
  • ظریف به آمریکاشکایت کرد
  • نامه زنگنه به وزیر نفت عربستان
  • احضار ۱۸ نفر از نوچه‌های سلطان سکه
  • ظریف از آمریکا شکایت کرد
  • تفاوت رفتار اوباما و ترامپ با ملکه انگلیس +عکس
  • فردا؛ ورود پیکر ۶۰ شهید دفاع مقدس به تهران
  • احتمال تغییر در باشگاه استقلال
  • «پژو ۲۰۷ اتوماتیک» ارزان شد +جدول قیمت
  • اندیشکده ای که به دنبال براندازی ایران است.
  • وثیقه ۴۰ هزار میلیاردی متهم ثامن الحجج
  • خفه کردن زن جوان با شال در پارک
  • فرصت 48 ساعته پرسپولیس به امیری
  • چرا جهانگیری درباره خبر استعفایش سکوت کرده
  • دلار رکورد زد
  • هواداران استقلال نباید از ابراهیمی ناراحت باشند
  • مستاجران در حال ترک تهران هستند
  • جلسه ۴ ساعته کی‌روش و تاج در مسکو
  • بازیکن جدید استقلال دیسک کمر دارد
  • جابری انصاری با میشل عون دیدار کرد
  • برخی مدیران وزارت صنعت بازجویی شدند
  • باد و باران در برخی مناطق کشور
  • فیلم/ گفتگو با برنده ۳۰۰ میلیونی جام جهانی
  • اتاق عملیات امریکایی سعودی علیه ایران در پاکستان
  • تکلیف بیرانوند و پرسپولیس مشخص شد
  • گلر ملی‌پوش خلف وعده کرد
  • عکس/ دیدار کارگزاران حج با رهبر انقلاب
  • ارتباط سری امیرانتظام با آمریکا
  • فیلم/ کنایه دیرین دیرین به وزارت راه
  • "معامله‌ قرن" هرگز تحقق پیدا نخواهد کرد
  • بازرسی یا بازجویی؟
  • حرب الجو/ توقع رأی از مردم هم داریم
  • مثال فوتبالی که رهبری در دیدار هیئت دولت زد
  • فیلم/ پشت صحنه آخرین اثر مسعود ده نمکی
  • بازداشت یک زن پیش از انجام عملیات انتحاری
  • جام جهانی تمام شد؛ ایجاد شغل چی شد؟
  • فرق ایران و آمریکا در توافقنامه پاریس +عکس
  • تیام برای استقلال سم است
  • حلقه مفقوده دولت و مجلس
  • یک تیر و دو نشان استقلال با تبریزی
  • سرقت مدال طلای جام جهانی
  • کشته و چندین مجروح در جشن خروس‌ها
  • سوراخی که هشت‌بار از آن گزیده شدیم!
  • واقعیت فوت «مریم فرجی» چه بود؟
  • 6دقیقه مناظره دیدنی آشپزان برجام
  • عکس/ پشت صحنه آخرین قسمت برنامه"2018"
  • شاه ماهی تیم سپاهان رسما به استقلال پیوست
  • عصبانیت شبکه وهابی از روشنگری روحانی جوان
  • جزئیات نقش باند مظلومین در بحران‌های ارزی
  • بحران‌های ارزی طی دو دهه گذشته در کشور
  • رهبرانقلاب:فاجعه مسجدالحرام و منا فراموش شدنی نیست
  • کلیپ فیفا به مناسبت پایان جام جهانی
  • برخوردجدی با احتکار و اختفای کالا
  • قلب من فلسطینی است
  • «مریم رجوی» به دام کلاه‌سفیدها افتاد
  • 3میلیون یورو ارز دولتی توسط پدر داماد روحانی
  • مقصران اصلی حادثه مرگبار سنندج معرفی شدند
  • آمریکا، چین و روسیه به سمت جنگ تجاری نروند
  • گشت‌های نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس
  • فعالان گردشگری کردستان در کارگاه های آموزشی
  • وسعت آتش سوزی در هورالعظیم افزایش یافت
  • از سر گیری پروازها در فرودگاه بین المللی نجف
  • مشکل جدید استقلال و پرسپولیس
  • مذاکرات مستقیم آمریکا با طالبان آغاز می شود
  • سفر راهبردی دکتر ولایتی به مسکو
  • هشتاد و نهمین یارانه خانوارها
  • فیلم/ تحویل نماد جام جهانی به قطر توسط پوتین
  • فیلم/ آموزش خوشحالی بعداز گل به "ماکرون"
  • محاکمه عامل تعرض به پسربچه ها در کانال آب
  • در پایان جام جهانی یک جایزه هم به اسپانیا رسید
  • یک تیر و دو نشان استقلال با تبریزی
  • کنایه فوتبالی علی مطهری به قهرمانی فرانسه
  • قطعی برق در کشور تا ۲هفته آینده ادامه دارد