کد خبر: 74148
ف
اجتماعی

چرا در قرآن درک حقایق به قلب نسبت داده شده

«قلب» در قرآن به معانى گوناگونى همچون «عقل و درک»، «روح و جان» و «روح و جان» آمده است.

چرا در قرآن درک حقایق به قلب نسبت داده شده

 

 آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی در بخش نکته‌های تفسیر نمونه ذیل آیه 7 سوره مبارکه «بقره» به قلب در قرآن اشاره کرده که متن آن در ادامه می‌آید؛

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

«خَتَمَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَعَلَىٰ سَمْعِهِمْ ۖ وَعَلَىٰ أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ؛ خدا بر دل‌ها و گوش‌هاى آنان مهر نهاده، و بر چشمهایشان پرده‌اى افکنده شده و عذاب بزرگى در انتظار آنهاست». (بقره/ 7)

مقصود از «قلب» در قرآن

چرا درک حقایق در قرآن به قلب نسبت داده شده است، در حالى که مى‌دانیم قلب مرکز ادراکات نیست بلکه تلمبه‌اى است براى گردش خون در بدن؟!

در پاسخ چنین مى‌گوییم:

«قلب» در قرآن به معانى گوناگونى آمده است، از جمله:

1 ـ به معنى «عقل و درک»، چنان که در آیه 37 سوره «ق» مى‌خوانیم: إِنَّ فی ذلِکَ لَذِکْرى لِمَنْ کانَ لَهُ قَلْب: «در این مطالب، تذکر و یادآورى است براى آنان که نیروى عقل و درک داشته باشند».

2 ـ به معنى «روح و جان»، چنان که در سوره «احزاب» آیه 10 آمده است: وَ إِذْ زاغَتِ الأَبْصارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ: «هنگامى که چشم‌ها از وحشت فرو مانده و جان‌ها به لب رسیده بود».

3 ـ به معنى «مرکز عواطف»، آیه 12 سوره «انفال» شاهد این معنى است: سَأُلْقی فی قُلُوبِ الَّذینَ کَفَرُوا الرُّعْب: «به زودى در دل کافران ترس ایجاد مى کنم».

و در جاى دیگر در سوره «آل عمران» آیه 159 مى‌خوانیم: فَبِما رَحْمَة مِنَ اللّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظّاً غَلیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِک: «... اگر سنگدل بودى از اطرافت پراکنده مى‌شدند».

توضیح این که:

در وجود انسان دو مرکز نیرومند به چشم مى‌خورد:

1 ـ مرکز ادراکات، که همان «مغز و دستگاه اعصاب» است و لذا هنگامى که مطلب فکرى براى ما پیش مى‌آید، احساس مى‌کنیم، با مغز خویش آن را مورد تجزیه و تحلیل قرار مى‌دهیم (اگر چه مغز و سلسله اعصاب در واقع وسیله و ابزارى هستند براى روح).

2 ـ مرکز عواطف، که عبارت است از همان «قلبِ» صنوبرى که در بخش چپ سینه قرار دارد و مسائل عاطفى در مرحله اول، روى همین مرکز اثر مى‌گذارد، اولین جرقه از قلب شروع مى‌شود.

ما هنگامى که با مصیبتى روبرو مى‌شویم بالوجدان فشار آن را روى همین قلب صنوبرى احساس مى‌کنیم، و همچنان وقتى که به مطلب سرورانگیزى بر مى‌خوریم فرح و انبساط را در همین مرکز احساس مى‌کنیم (دقت کنید).

درست است که مرکز اصلى «ادراکات» و «عواطف» همگى روان و روح آدمى است ولى تظاهرات و عکس العمل‌هاى جسمى آنها متفاوت است. عکس‌العمل درک و فهم، نخستین بار در دستگاه مغز آشکار مى‌شود، ولى عکس‌العمل مسائل عاطفى از قبیل محبت، عداوت، ترس، آرامش، شادى و غم در قلب انسان ظاهر مى‌گردد، به طورى که به هنگام ایجاد این امور به روشنى اثر آنها را در قلب خود احساس مى‌کنیم.

نتیجه این که: اگر در قرآن مسائل عاطفى، به قلب (همین عضو مخصوص) و مسائل عقلى، به قلب (به معنى عقل یا مغز) نسبت داده شده، دلیل آن همان است که گفته شد، و سخنى به گزاف نرفته است.

از همه اینها گذشته، قلب به معنى عضو مخصوص نقش مهمى در حیات و بقاى انسان دارد، به طورى که یک لحظه توقف آن با نابودى همراه است. بنابراین چه مانعى دارد که فعالیت هاى فکرى و عاطفى به آن نسبت داده شود.

چرا «قلب» و «بصر» به صیغه جمع و «سمع» به صیغه مفرد ذکرشده است؟

در آیه فوق، مانند بسیارى دیگر از آیات قرآن، «قلب و بصر» به صورت جمع (قلوب و ابصار) آمده ولى«سمع»، همه جا در قرآن به صورت مفرد ذکر شده است این تفاوت، حتماً نکته‌اى دارد، نکته آن چیست؟

پاسخ: درست است که «سمع» در قرآن همه جا به صورت مفرد آمده و به صورت جمع (اسماع) نیامده است ولى «قلب و بصر» گاهى به صورت جمع مانند آیه فوق و گاهى به صورت مفرد مانند آیه 23 سوره «جاثیه» آمده است: (وَ خَتَمَ عَلى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَعَلَ عَلى بَصَرِهِ غِشاوَة).

عالم بزرگوار مرحوم شیخ «طوسى» در تفسیر «تبیان» از یکى از ادباى معروف چنین نقل مى‌کند: علت مفرد آمدن «سمع» ممکن است یکى از دو چیز باشد:

نخست: این که «سمع» گاهى به عنوان اسم جمع به کار مى‌رود و مى‌دانیم که در اسم جمع معنى جمع افتاده و نیازى به جمع بستن ندارد.

دیگر: این که «سمع» مى‌تواند معنى مصدرى داشته باشد و مى‌دانیم مصدر دلالت بر کم و زیاد هر دو مى‌کند و نیازى به جمع بستن ندارد.

به علاوه مى‌توان وجه ذوقى و علمى دیگرى براى این تفاوت گفت و آن این که: تنوع ادراکات قلبى و مشاهدات با چشم، نسبت به «مسموعات» فوق‌العاده بیشتر است و به خاطر این تفاوت، قلوب و ابصار به صورت جمع ذکر شده ولى «سمع» به صورت مفرد آمده است.

در فیزیک جدید نیز مى‌خوانیم: امواج صوتى قابل استماع تعداد نسبتاً محدودى است و از چندین ده هزار تجاوز نمى‌کند. در حالى که امواج نورها و رنگ‌هایی که قابل رؤیت هستند، از میلیون‌ها مى‌گذرد.

منبع : خبرگزاری فارس
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • آخرین تحولات الفوعه و کفریا در حومه حلب
  • بازگشت همه سفرای ایران به تهران
  • جدایی اقای گل ابی پوشان از استقلال قطعی شد
  • گفت‌وگوهای ترامپ و پوتین در اختیار ایران
  • ترامپ خطاب به اردوغان توییت کرد: کاری بکن!
  • سه‌عاملی که سبب شد امام جام‌زهر را سر بکشند
  • نگرانی اساتید درباره بازرسی‌ها از دانشگاه‌ها
  • سوپرایز بزرگ نقل و انتقالاتی برانکو به هوادران
  • خانم پرزیدنت، توپ جمع کن ها را هم ماچ می کرد
  • مهمانی گنده لات های مازندران
  • جانشین فوق ستاره سرخ پوشان رونمایی شد
  • پذیرش قطعنامه به معنی دست کشیدن بود؟
  • فیلم/ توضیحات دادستان درباره کوه‌خواری
  • اینترنت به زودی غرق می‌شود!
  • کاهش فعالیت‌ ایرانی‌ها در تلگرام
  • ۴۰۰ هزار ‌بازنشسته‌ وام ۵ میلیونی ‌می‌گیرند
  • ژاپن خرید نفت از ایران را تا اکتبر قطع می‌کند
  • میانجی‌گری «نصرالله» در پرونده آوارگان سوری
  • روی دیگر این سکه خوش‌نقش!
  • اعلام رای کمیته انضباطی برای سوپرجام
  • درخواست ترامپ از اردوغان لو رفت
  • اورهال جنگنده F-۱۴ در پایگاه‌هوایی اصفهان
  • اینستاگرام«حذف فالوئر» را ارائه می کند
  • پاداش پایان خدمت فرهنگیان پرداخت شد
  • آیا هلسینکی برجام ترامپ است؟
  • وقتی برق کاخ سفید هم قطع شد+ عکس و فیلم
  • جدایی دومین فوق ستاره ابی پوشان قطعی شد
  • غزه مثل استخوانی در گلوی صهیونیست‌ها
  • هدیه رهبرمعظم انقلاب به مردم ورامین
  • فیلم‌های تلویزیون در تعطیلات
  • فیلم/واکنش مردم به حضور"کریستیانو رونالدو
  • کاهش مصرف برق در خانه با ۹ راهکار ساده + عکس
  • اروپایی ها برای مذاکره به واشنگتن می روند
  • دستگیری خواننده پاپ به اتهام آزار و اذیت
  • جام جهانی بزرگ‌ترین ضربه به استقلال بود
  • سفر ولایتی به مسکوتصمیم دولت بود
  • شهادت یک مرزبان در هنگ مرزی زاهدان
  • خط و نشان کاپیتان اتلتیکو برای استقلال
  • وضعیت فوق العاده در ترکیه پایان یافت
  • انتقاد ازاجرای ۸ماهه برنامه اشتغال روستایی
  • فوق ستاره لیگ اروپا رسما به استقلال پیوست
  • حمله به آرامکو تجربه‌ای موفق و ویژه بود
  • هدایت اعتراضات عراقی‌ها از خارج
  • ماموریت قرارگاه جنگ نرم سپاه چیست؟
  • فتنه جدیدی در راه است؟
  • فیلم‌های تلویزیونی در آخرین هفته تیر ماه
  • این مرد چگونه صحبت‌های رجوی را تکرار می‌کند؟
  • 1۰دلیل یخ بودن دست و پاها
  • تک‌تابعیتی، نه دوتابعیتی!
  • مردم سارق مسلح بانک را به دام انداختند
  • یاغی ابی پوشان رسما به پرسپولیس پیوست
  • مرد مرموز ی که صحبت‌های رجوی را تکرار می‌کند؟
  • درآمد شگفت‌انگیز ترکیه از گردشگران ایرانی
  • در جنگ سایبری پیروز شدیم
  • صفحه اول روزنامه های صبح امروز / پنجشنبه 28 تير
  • بمب نقل و انتقالاتی پرسپولیس منفجرشد
  • بازداشت شبانه یک مقام فاسد مرتبط با پرونده خودرو
  • توصیه فوری رئیسی به دولت
  • خبری مهم در مورد تحریم های ایران
  • سوپرجام باید ۳ بر صفر شود؛ مگر ما مُرده‌ایم؟
  • استقرار موشک انداز در مرز عراق
  • صالح سرمربی فجرسپاسی شد
  • بازداشت خواننده پاپ با دستور قاضی کیفری
  • فتحی سرپرست باشگاه استقلال شد
  • بمب انفجاری پرسپولیس در نقل و انتقالات
  • مسکو: سوریه نباید تجزیه شود
  • بازداشت شبانه مقام سفارش‌جعلی خودرو
  • ابلاغ دستورالعمل کنترل مجرمان حرفه‌ای
  • خروجی جلسه هیات مدیره استقلال
  • دیدار سید جلال و ماهینی با گرشاسبی
  • تکذیب مجازات اعدام سایت‌ غیرقانونی
  • مسمومیت حدود ۱۰۰ نفر در نوشهر
  • بالاترین پیشنهاد ابی پوشان به ستاره سرخ پوش
  • واکنش شفر به استعفای افتخاری
  • معاون هماهنگ کننده سپاه تغییر کرد