کد خبر: 74148
ف
اجتماعی

چرا در قرآن درک حقایق به قلب نسبت داده شده

«قلب» در قرآن به معانى گوناگونى همچون «عقل و درک»، «روح و جان» و «روح و جان» آمده است.

چرا در قرآن درک حقایق به قلب نسبت داده شده

 

 آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی در بخش نکته‌های تفسیر نمونه ذیل آیه 7 سوره مبارکه «بقره» به قلب در قرآن اشاره کرده که متن آن در ادامه می‌آید؛

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

«خَتَمَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَعَلَىٰ سَمْعِهِمْ ۖ وَعَلَىٰ أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ؛ خدا بر دل‌ها و گوش‌هاى آنان مهر نهاده، و بر چشمهایشان پرده‌اى افکنده شده و عذاب بزرگى در انتظار آنهاست». (بقره/ 7)

مقصود از «قلب» در قرآن

چرا درک حقایق در قرآن به قلب نسبت داده شده است، در حالى که مى‌دانیم قلب مرکز ادراکات نیست بلکه تلمبه‌اى است براى گردش خون در بدن؟!

در پاسخ چنین مى‌گوییم:

«قلب» در قرآن به معانى گوناگونى آمده است، از جمله:

1 ـ به معنى «عقل و درک»، چنان که در آیه 37 سوره «ق» مى‌خوانیم: إِنَّ فی ذلِکَ لَذِکْرى لِمَنْ کانَ لَهُ قَلْب: «در این مطالب، تذکر و یادآورى است براى آنان که نیروى عقل و درک داشته باشند».

2 ـ به معنى «روح و جان»، چنان که در سوره «احزاب» آیه 10 آمده است: وَ إِذْ زاغَتِ الأَبْصارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ: «هنگامى که چشم‌ها از وحشت فرو مانده و جان‌ها به لب رسیده بود».

3 ـ به معنى «مرکز عواطف»، آیه 12 سوره «انفال» شاهد این معنى است: سَأُلْقی فی قُلُوبِ الَّذینَ کَفَرُوا الرُّعْب: «به زودى در دل کافران ترس ایجاد مى کنم».

و در جاى دیگر در سوره «آل عمران» آیه 159 مى‌خوانیم: فَبِما رَحْمَة مِنَ اللّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظّاً غَلیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِک: «... اگر سنگدل بودى از اطرافت پراکنده مى‌شدند».

توضیح این که:

در وجود انسان دو مرکز نیرومند به چشم مى‌خورد:

1 ـ مرکز ادراکات، که همان «مغز و دستگاه اعصاب» است و لذا هنگامى که مطلب فکرى براى ما پیش مى‌آید، احساس مى‌کنیم، با مغز خویش آن را مورد تجزیه و تحلیل قرار مى‌دهیم (اگر چه مغز و سلسله اعصاب در واقع وسیله و ابزارى هستند براى روح).

2 ـ مرکز عواطف، که عبارت است از همان «قلبِ» صنوبرى که در بخش چپ سینه قرار دارد و مسائل عاطفى در مرحله اول، روى همین مرکز اثر مى‌گذارد، اولین جرقه از قلب شروع مى‌شود.

ما هنگامى که با مصیبتى روبرو مى‌شویم بالوجدان فشار آن را روى همین قلب صنوبرى احساس مى‌کنیم، و همچنان وقتى که به مطلب سرورانگیزى بر مى‌خوریم فرح و انبساط را در همین مرکز احساس مى‌کنیم (دقت کنید).

درست است که مرکز اصلى «ادراکات» و «عواطف» همگى روان و روح آدمى است ولى تظاهرات و عکس العمل‌هاى جسمى آنها متفاوت است. عکس‌العمل درک و فهم، نخستین بار در دستگاه مغز آشکار مى‌شود، ولى عکس‌العمل مسائل عاطفى از قبیل محبت، عداوت، ترس، آرامش، شادى و غم در قلب انسان ظاهر مى‌گردد، به طورى که به هنگام ایجاد این امور به روشنى اثر آنها را در قلب خود احساس مى‌کنیم.

نتیجه این که: اگر در قرآن مسائل عاطفى، به قلب (همین عضو مخصوص) و مسائل عقلى، به قلب (به معنى عقل یا مغز) نسبت داده شده، دلیل آن همان است که گفته شد، و سخنى به گزاف نرفته است.

از همه اینها گذشته، قلب به معنى عضو مخصوص نقش مهمى در حیات و بقاى انسان دارد، به طورى که یک لحظه توقف آن با نابودى همراه است. بنابراین چه مانعى دارد که فعالیت هاى فکرى و عاطفى به آن نسبت داده شود.

چرا «قلب» و «بصر» به صیغه جمع و «سمع» به صیغه مفرد ذکرشده است؟

در آیه فوق، مانند بسیارى دیگر از آیات قرآن، «قلب و بصر» به صورت جمع (قلوب و ابصار) آمده ولى«سمع»، همه جا در قرآن به صورت مفرد ذکر شده است این تفاوت، حتماً نکته‌اى دارد، نکته آن چیست؟

پاسخ: درست است که «سمع» در قرآن همه جا به صورت مفرد آمده و به صورت جمع (اسماع) نیامده است ولى «قلب و بصر» گاهى به صورت جمع مانند آیه فوق و گاهى به صورت مفرد مانند آیه 23 سوره «جاثیه» آمده است: (وَ خَتَمَ عَلى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَعَلَ عَلى بَصَرِهِ غِشاوَة).

عالم بزرگوار مرحوم شیخ «طوسى» در تفسیر «تبیان» از یکى از ادباى معروف چنین نقل مى‌کند: علت مفرد آمدن «سمع» ممکن است یکى از دو چیز باشد:

نخست: این که «سمع» گاهى به عنوان اسم جمع به کار مى‌رود و مى‌دانیم که در اسم جمع معنى جمع افتاده و نیازى به جمع بستن ندارد.

دیگر: این که «سمع» مى‌تواند معنى مصدرى داشته باشد و مى‌دانیم مصدر دلالت بر کم و زیاد هر دو مى‌کند و نیازى به جمع بستن ندارد.

به علاوه مى‌توان وجه ذوقى و علمى دیگرى براى این تفاوت گفت و آن این که: تنوع ادراکات قلبى و مشاهدات با چشم، نسبت به «مسموعات» فوق‌العاده بیشتر است و به خاطر این تفاوت، قلوب و ابصار به صورت جمع ذکر شده ولى «سمع» به صورت مفرد آمده است.

در فیزیک جدید نیز مى‌خوانیم: امواج صوتى قابل استماع تعداد نسبتاً محدودى است و از چندین ده هزار تجاوز نمى‌کند. در حالى که امواج نورها و رنگ‌هایی که قابل رؤیت هستند، از میلیون‌ها مى‌گذرد.

منبع : خبرگزاری فارس
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • در غفلت ارشاد،همجنس‌بازان به سینمای ایران آمدند؟
  • پیام تبریک روحانی به رئیس جمهور بنگلادش
  • ترکیب پرسپولیس چیده تر می شود
  • پرسپولیس با برتری یک گله به رختکن رفت
  • فیلم/گل اول پرسپولیس به استقلال خوزستان
  • امیدوارم نظر کی روش را جلب کنم
  • شکست سنگین الخور برابر حریف ذوب‌آهن
  • فیلم/ تجمع کُرد در حمایت از بشار اسد
  • اظهارات ضد ایرانی یک مقام بحرینی
  • فیلم/ ترس وزیر بهداشت از تماس‌ دادستان
  • عکس/ شوخی نخست وزیر کانادا با فرزندش
  • درگیری هواداران استقلال و فولاد با سنگ
  • حضور قهرمان سابق المپیک در آزادی
  • عکس/ مراسم چهلم شهدای نفتکش سانچی
  • چرا "مهران مدیری" مشکی می‌پوشد؟
  • نیروهایی که حاج قاسم سلیمانی رهبری می کرد
  • کتک کاری "علی دایی" و آقای بازیگر/عکس
  • سرمربی خارجی، جانشین "قلعه‌نویی" شد
  • واکنش "ترامپ" به شعار مرگ بر آمریکا
  • شاگردان شفر با ذوبِ فولاد به استقبال دربی رفتند
  • عکس/ وداع جانسوز مادر شهید با فرزندش
  • ترکیب پرسپولیس برای دیدار با استقلال خوزستان
  • سیدحسین حسینی دربی را از دست داد
  • برد ثانیه‌های پایانی ذوب آهن و توقف پارس جنوبی
  • فیلم/ زلزله‌زدگان کرمانشاهی در محاصره آب
  • پرواز حامل آخوندی مجبور به فرود اضطراری شد
  • آخرین تحولات میدانی عفرین و مناطق کُردنشین
  • آمریکا: برجام روی روایتی نادرست بنا شده
  • «عروسان داعش» در حال بازگشت به اروپا
  • عکس/ رونمایی از خودروی زیبای تویوتا
  • طرح شکست‌خورده آمریکایی-اسرائیلی دردمشق
  • پست اینستاگرامی شهیدمدافع امنیت
  • دادستان تهران:انتقادبه برخی مسؤلان سابق
  • اقدام جالب یک نانوایی در کرمانشاه
  • فرق لیلا حاتمی و سیمین دانشور
  • غم‌انگیزترین غیبت دنیا +عکس
  • کمیته انضباطی صنعت نفت و سپاهان را تبعید کرد
  • 4 بازیکن سرخ پوش درخطر ازدست دادن شهرآورد
  • چرا اصلاح‌طلبان از پیام دروغ مولاوردی خوشحال شدند؟
  • تغییر وظایف شهردار تهران با آمدن نجفی
  • محاکمه عوامل آشوب پاسداران در اولین فرصت
  • درآمد میلیاردی از پوست خربزه!
  • خداحافظی ترانه علیدوستی با سریال شهرزاد
  • جرائم مشهود دراویش اغتشاش گر پاسداران
  • دستگیری باند چاپ و انتشار چک پول‌های جعلی
  • فیلم/ توصیه عجیب وزیر بهداشت به یک پزشک!
  • سامانه موشکی سعودی‌ها منهدم شد
  • ستاره پرحاشیه ابی پوشان نیمکت نشین شد
  • درخواست FATF از ایران برای جرم‌انگاری
  • در طرح بازنگری ساخت چه تعداد سد متوقف شد؟
  • حمله یک زن با خودرو به کاخ سفید+عکس
  • آیاحراج سکه متوقف می‌شود؟
  • «محیط زیست»؛ ابتکاری پیچیده برای شبکه سازی نفوذ
  • زمان پرداخت عیدی بازنشتگان مشخص شد
  • ایران احترام مارا نگه نمی‌دارد
  • عکس/ سرپل ذهاب در حال بازسازی
  • شاپرک شجری زاده کیست؟
  • آخرین وضعیت تعیین تکلیف قیمت شیر
  • عکس/اختتامیه سی‌و یکمین جشنواره خوارزمی
  • گریه کودک اسیر شده به دست نظامیان اسرائیل
  • اغتشاشگران تحویل مراجع قضایی شدند
  • اختتامیه جشنواره بین‌المللی خوارزمی
  • پیشنهاد سردار کوثری به الجبیر
  • رونمایی از ترکیب طوفانی پرسپولیس دردیدارامروز
  • دوکشته در تیراندازی مقابل بانک درسوئیس
  • کاهش مجددفاصله حرکت قطارهادرخطوط مترو
  • آیت‌الله خامنه‌ای و مهار دیکتاتوری
  • ثبات نرخ رسمی دلار و تقویت پوند و یورو
  • خانم حاتمی چه شد بدیهیات دفاع از میهن
  • فیلم/ برجام را تایید نمی‌کنم
  • شناسایی هویت تعدادی از اجساد سقوط هواپیما
  • توافق کی روش برای سرمربی ازبکستان
  • فیلم/ می‌خواهیم مشکل اشتغال را حل کنیم!
  • حساب بانکی ۸۶ دلال و قاچاقچی ارز مسدود شد
  • تیم مذاکره کننده‌ ایران و انگلیس +عکس