کد خبر: 74148
ف
اجتماعی

چرا در قرآن درک حقایق به قلب نسبت داده شده

«قلب» در قرآن به معانى گوناگونى همچون «عقل و درک»، «روح و جان» و «روح و جان» آمده است.

چرا در قرآن درک حقایق به قلب نسبت داده شده

 

 آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی در بخش نکته‌های تفسیر نمونه ذیل آیه 7 سوره مبارکه «بقره» به قلب در قرآن اشاره کرده که متن آن در ادامه می‌آید؛

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

«خَتَمَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَعَلَىٰ سَمْعِهِمْ ۖ وَعَلَىٰ أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ؛ خدا بر دل‌ها و گوش‌هاى آنان مهر نهاده، و بر چشمهایشان پرده‌اى افکنده شده و عذاب بزرگى در انتظار آنهاست». (بقره/ 7)

مقصود از «قلب» در قرآن

چرا درک حقایق در قرآن به قلب نسبت داده شده است، در حالى که مى‌دانیم قلب مرکز ادراکات نیست بلکه تلمبه‌اى است براى گردش خون در بدن؟!

در پاسخ چنین مى‌گوییم:

«قلب» در قرآن به معانى گوناگونى آمده است، از جمله:

1 ـ به معنى «عقل و درک»، چنان که در آیه 37 سوره «ق» مى‌خوانیم: إِنَّ فی ذلِکَ لَذِکْرى لِمَنْ کانَ لَهُ قَلْب: «در این مطالب، تذکر و یادآورى است براى آنان که نیروى عقل و درک داشته باشند».

2 ـ به معنى «روح و جان»، چنان که در سوره «احزاب» آیه 10 آمده است: وَ إِذْ زاغَتِ الأَبْصارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ: «هنگامى که چشم‌ها از وحشت فرو مانده و جان‌ها به لب رسیده بود».

3 ـ به معنى «مرکز عواطف»، آیه 12 سوره «انفال» شاهد این معنى است: سَأُلْقی فی قُلُوبِ الَّذینَ کَفَرُوا الرُّعْب: «به زودى در دل کافران ترس ایجاد مى کنم».

و در جاى دیگر در سوره «آل عمران» آیه 159 مى‌خوانیم: فَبِما رَحْمَة مِنَ اللّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظّاً غَلیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِک: «... اگر سنگدل بودى از اطرافت پراکنده مى‌شدند».

توضیح این که:

در وجود انسان دو مرکز نیرومند به چشم مى‌خورد:

1 ـ مرکز ادراکات، که همان «مغز و دستگاه اعصاب» است و لذا هنگامى که مطلب فکرى براى ما پیش مى‌آید، احساس مى‌کنیم، با مغز خویش آن را مورد تجزیه و تحلیل قرار مى‌دهیم (اگر چه مغز و سلسله اعصاب در واقع وسیله و ابزارى هستند براى روح).

2 ـ مرکز عواطف، که عبارت است از همان «قلبِ» صنوبرى که در بخش چپ سینه قرار دارد و مسائل عاطفى در مرحله اول، روى همین مرکز اثر مى‌گذارد، اولین جرقه از قلب شروع مى‌شود.

ما هنگامى که با مصیبتى روبرو مى‌شویم بالوجدان فشار آن را روى همین قلب صنوبرى احساس مى‌کنیم، و همچنان وقتى که به مطلب سرورانگیزى بر مى‌خوریم فرح و انبساط را در همین مرکز احساس مى‌کنیم (دقت کنید).

درست است که مرکز اصلى «ادراکات» و «عواطف» همگى روان و روح آدمى است ولى تظاهرات و عکس العمل‌هاى جسمى آنها متفاوت است. عکس‌العمل درک و فهم، نخستین بار در دستگاه مغز آشکار مى‌شود، ولى عکس‌العمل مسائل عاطفى از قبیل محبت، عداوت، ترس، آرامش، شادى و غم در قلب انسان ظاهر مى‌گردد، به طورى که به هنگام ایجاد این امور به روشنى اثر آنها را در قلب خود احساس مى‌کنیم.

نتیجه این که: اگر در قرآن مسائل عاطفى، به قلب (همین عضو مخصوص) و مسائل عقلى، به قلب (به معنى عقل یا مغز) نسبت داده شده، دلیل آن همان است که گفته شد، و سخنى به گزاف نرفته است.

از همه اینها گذشته، قلب به معنى عضو مخصوص نقش مهمى در حیات و بقاى انسان دارد، به طورى که یک لحظه توقف آن با نابودى همراه است. بنابراین چه مانعى دارد که فعالیت هاى فکرى و عاطفى به آن نسبت داده شود.

چرا «قلب» و «بصر» به صیغه جمع و «سمع» به صیغه مفرد ذکرشده است؟

در آیه فوق، مانند بسیارى دیگر از آیات قرآن، «قلب و بصر» به صورت جمع (قلوب و ابصار) آمده ولى«سمع»، همه جا در قرآن به صورت مفرد ذکر شده است این تفاوت، حتماً نکته‌اى دارد، نکته آن چیست؟

پاسخ: درست است که «سمع» در قرآن همه جا به صورت مفرد آمده و به صورت جمع (اسماع) نیامده است ولى «قلب و بصر» گاهى به صورت جمع مانند آیه فوق و گاهى به صورت مفرد مانند آیه 23 سوره «جاثیه» آمده است: (وَ خَتَمَ عَلى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَعَلَ عَلى بَصَرِهِ غِشاوَة).

عالم بزرگوار مرحوم شیخ «طوسى» در تفسیر «تبیان» از یکى از ادباى معروف چنین نقل مى‌کند: علت مفرد آمدن «سمع» ممکن است یکى از دو چیز باشد:

نخست: این که «سمع» گاهى به عنوان اسم جمع به کار مى‌رود و مى‌دانیم که در اسم جمع معنى جمع افتاده و نیازى به جمع بستن ندارد.

دیگر: این که «سمع» مى‌تواند معنى مصدرى داشته باشد و مى‌دانیم مصدر دلالت بر کم و زیاد هر دو مى‌کند و نیازى به جمع بستن ندارد.

به علاوه مى‌توان وجه ذوقى و علمى دیگرى براى این تفاوت گفت و آن این که: تنوع ادراکات قلبى و مشاهدات با چشم، نسبت به «مسموعات» فوق‌العاده بیشتر است و به خاطر این تفاوت، قلوب و ابصار به صورت جمع ذکر شده ولى «سمع» به صورت مفرد آمده است.

در فیزیک جدید نیز مى‌خوانیم: امواج صوتى قابل استماع تعداد نسبتاً محدودى است و از چندین ده هزار تجاوز نمى‌کند. در حالى که امواج نورها و رنگ‌هایی که قابل رؤیت هستند، از میلیون‌ها مى‌گذرد.

منبع : خبرگزاری فارس
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • اظهارات جدید اردوغان درباره خاشقچی
  • فیلم/ مداحی عربی میبرای جاماندگان اربعین
  • فیلم/دلیل بایکوت غرب دررابطه با اربعین
  • بازخوانی سخنان روحانی دردولت دوازدهم
  • فرار وزیر خارجه سعودی از کنفرانس خبری
  • دبیر ستاد تنظیم بازار هم رفت
  • اره‌ای که بدن خاشقچی را با آن تکه‌تکه کردند
  • واکنش کارشناس بی بی سی به جنجال اخیر آمریکا
  • جزئیات قتل خاشقچی فردا منتشر می شود
  • جهانگیری به احتمال زیاد از دولت می‌رود
  • اره‌ای که بدن خاشقچی را با آن تکه‌تکه کردند
  • قطار تشکیل دولت لبنان در جا زد
  • ایابن سلمان شبیه شاه سابق ایران است؟
  • اولین نوزاد IVF در زاهدان متولد شد
  • راز صندوق‌های که وارد کنسولگری سعودی شد
  • برای پیاده‌روی اربعین چه مواد غذایی ببریم؟
  • ماموریت جهانگیری به وزارت ارتباطات
  • لاوروف: آمریکا آمادگی حل بحران سوریه را ندارد
  • نماهنگ ویژه اربعین مجید بنی فاطمه
  • زائرانی که پس از اربعین به کربلا می‌رسند
  • مروری بر 7 روز پرتلاطم ربایش مدافعان امنیت
  • فیلم/ وضعیت عبور زائران از مرز مهران
  • افزایش همکاری های نظامی بین چین و آلمان
  • بیمه مسافرتی کشور عراق، ویژه زائران اربعین
  • خدمت‌رسانی۷۰موکب هیئت رزمندگان در عراق
  • اب پاکی شفر بردستان ستاره پرحاشیه
  • رشوه شرکت نفتی سوئدی به ارتش سودان
  • چندین هزار دلار تقلبی در دهلران کشف شد
  • امامی چهارمین حذف شده ایران
  • عکس/ ازدحام زائران پشت دروازه ورودی عراق
  • عکس/ راهپیمایی متفاوت زائر معلول عراقی
  • فیلم/ نتیجه 6 سال کار فرهنگی در هلند!
  • اعدام باقری درمنی نقض نشده است
  • ظلمی که به معلمان زائر اربعین می‌شود
  • مفسدان در انتظار شدیدترین مجازات‌ها باشند
  • نئولیبرالیزم به مثابه قُمپز
  • مظلوم نمایی «جهانگیری» را نمی‌پذیریم!
  • آیا جهان در این چند کشور خلاصه شده است؟!
  • قانون پایستگی مدیران از نظر مجری تلویزیون
  • خلیج فارس ایران به ثبت جهانی رسید
  • آخرین وضعیت نامزد «خاشقچی» در ترکیه
  • توصیه رهبرانقلاب به مسئولین درباره شفافیت
  • آیا بن‌سلمان رفتنی است؟
  • ناکامی اوپک در تامین بازار نفت
  • فیلم/ماجرای پیچیده "وزیرِ تا دیروز وزیرِ صمت"
  • برقراری امنیت کامل در مرز مهران
  • دستگیری یک زن مرتبط با حادثه تروریستی اهواز
  • فیلم/سوال‌های الجزیره از عربستان سعودی
  • ماهینی تحت جراحی قرار گرفت (عکس)
  • ستاره پرسپولیس از فهرست برانکو خط خورد
  • عکس/ حضور سردار سلامی در مرز مهران
  • شورش خاموش علیه بن‌سلمان
  • تلاش اروپا برای اتصال بانکی ایران به سوئیفت
  • فیلم نحوه برخورد پناهیان باکودکان
  • آخرین وضعیت مرزبانان ربوده شده ایرانی
  • پاسخ روزنامه جوان به یاداشت مطهری
  • نفت بازهم گران شد
  • ناکامی اوپک در تامین بازار نفت پس از تحریم ایران
  • فصل جدایی فرا رسیده است؟
  • ژاوی: هنوز به پنالتی علیپور بدبینم
  • مصرف برق ۸ برابر جمعیت رشد کرد
  • آخرین وضعیت نامزد «خاشقچی» در ترکیه
  • ژاوی: هنوز به پنالتی علیپور بدبینم
  • نماهنگ «الحسین یجمعنا» منتشر شد+ویدیو
  • گشت‌زنی مشترک آمریکا و ترکیه در شمال سوریه
  • ابهامات مجلس در پیشنهاد وزارت شریعتمداری
  • بزرگترین نقل وانتقالات ابی پوشان رقم خورد
  • ناکامی اوپک در تامین بازار نفت ایران
  • خودکفایی گندم در معرض خطر است
  • گشت‌زنی مشترک آمریکا و ترکیه
  • آیا درب خروج پاستور منتظر جهانگیری است؟
  • تصاویر منتشرشده نیروهای ربوده شده در میرجاوه
  • اجازه آقای "رئیس" !؟
  • فروش آثار هنری را ترویج می‌کنیم
  • راه حل های ملک سلمان برای رهایی از بحران