کد خبر: 172102
ف
برجام، استراتژی یا تاکتیک؟

بررسی گزارش‌های سالانه «گروه بحران» درباره برجام

گزارش‌های سالانه گروه بحران درباره برجام از جمله نمونه‌های مناسب برای روندپژوهی توافق هسته‌ای از ابتدای انعقاد در 1394 تاکنون است و بررسی آن‌ها می‌تواند مخاطب را با فرآیند پُرفرازونشیب این توافق آشناتر سازد.

بررسی گزارش‌های سالانه «گروه بحران» درباره برجام

گروه بحران، یک مؤسسه مطالعاتی غیردولتی است که در سال ۱۹۹۵ توسط گروهی از سیاست‌مداران آمریکا که از توفیق نهادهای بین‌المللی در پیش‌گیری از بحران‌های انسانی در سومالی، رواندا و بوسنی ناامید شده بودند، با هدف جلوگیری از وقوع جنگ تأسیس شد. مورتون آبراموویتز، سفیر سابق آمریکا در ترکیه، مارک‌مالوچ براون، مسئول سابق برنامه توسعه سازمان ملل و جرج میشل، عضو سابق مجلس سنا، مؤسسان این مرکز بودند. هدف این یادداشت علاوه بر کسب اطلاع از تحلیل‌های برخی محافل فکری آمریکا در حوزه برجام، مرور رویدادها پیرامون توافق هسته‌ای بوده است. گروه بحران از اولین سال اجرای برجام، گزارش‌های سالانه‌ای در این خصوص منتشر کرده که این یادداشت به بررسی آن‌ها می‌پردازد.

زمستان ۱۳۹۵: امید شکننده

در این گزارش ضمن تأیید کارآیی برجام در تشدید نظارت‌ها بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران و هم‌چنین گشایش درآمدهای ارزی برای ایران، بر آسیب‌پذیری این توافق به جهت تداوم تنش‌های ایران و آمریکا در غرب آسیا تأکید شد. اما تقویت موقعیت منطقه‌ای ایران پس از برجام و همچنین تعلل بانک‌ها و مؤسسات مالی اروپایی در همکاری با ایران به جهت ریسک بازگشت تحریم‌ها توسط آمریکا، دو مؤلفه‌ای ذکر شد که مخالفان برجام را به ترتیب در آمریکا و ایران تقویت می‌کند. به بیان دیگر برجام در یک دور باطل گرفتار شده است. از یک‌سو اجرای کامل آن منوط به حل‌وفصل اختلافات باقی‌مانده در حوزه‌های امنیتی غرب آسیاست و از سوی دیگر، اجرای کامل برجام می‌تواند زمینه‌ساز مذاکرات بعدی باشد. گروه بحران با اشاره به پیروزی ترامپ در آمریکا، تداوم برجام را مطلوب وی نمی‌داند زیرا در پی توافقی است که دیگر مطلوبیت‌های آمریکا را نیز در بر بگیرد. به نظر نویسندگان، ایران در صورت خروج آمریکا از برجام دو گزینه دارد: مظلوم‌نمایی و امید به اروپا یا ازسرگیری فعالیت‌های هسته‌ای و تشدید بی‌ثباتی در منطقه. گزارش نهایتاً به آمریکا توصیه می‌کند نسبت به لغو تحریم‌های هسته‌ای تعلل نورزد و به ایران نیز توصیه دارد از تحرکات منطقه‌ای تحریک‌آمیز اجتناب کند تا به تدریج زمینه توافقی بهتر فراهم شود.

برجام در یک دور باطل گرفتار شده است. از یک‌سو اجرای کامل آن منوط به حل‌وفصل اختلافات باقی‌مانده در حوزه‌های امنیتی غرب آسیاست و از سوی دیگر، اجرای کامل برجام می‌تواند زمینه‌ساز مذاکرات بعدی باشد

زمستان ۱۳۹۶: شمعی در باد

این گزارش با اشاره با تهدید ترامپ به خروج از برجام در صورت عدم تکمیل آن توسط اتحادیه اروپا یا کنگره آمریکا، آن را جدی و فراتر از یک لفاظی برمی‌شمارد. به ویژه در شرایطی که دولت آمریکا با وجود پایبندی کامل ایران به برجام، همچنان مانع همکاری گسترده مؤسسات مالی چندملیتی و اروپایی با ایران شده بود و تداوم برخی تحریم‌ها در کنار مشکلات داخلی به آشوب‌هایی در دی‌ماه انجامید. این گزارش تنها راه را تلاش اروپا برای اقناع آمریکا به حضور در برجام می‌داند، در غیر این صورت، راهی جز احیای «قوانین مسدودکننده» برای حفاظت از شرکت‌های اروپایی در برابر تحریم‌های ثانویه آمریکا به جهت همکاری با ایران باقی نمی‌ماند. ایران علی‌رغم کاهش مزایای اقتصادی‌اش از برجام، هم‌چنان بدان عمل می‌کند. گروه بحران به ایران نیز توصیه می‌کند با تصویب اف‌ای‌تی‌اف، مصوبه ۲۰۰۲ کنفرانس لاهه مبنی بر منع گسترش موشک‌های بالستیک و هم‌چنین آزادسازی زندانیان دوتابعیتی، به گشایش دیپلماتیک ادامه دهد.

زمستان ۱۳۹۷: ایستاده در غباربا خروج آمریکا از برجام، این گزارش تداوم حیات این توافق را شگفت‌انگیز خوانده و آن را معلول امیدواری ایران به رفتار دیگر طرف‌های باقی‌مانده می‌داند. گروه بحران هدف کمپین «فشار حداکثری» را طیفی از تغییر رفتارهای موشکی و منطقه‌ای تا تغییر ساختار سیاسی ایران به واسطه گسترش شورش‌های داخلی قلمداد می‌کند و معتقد است با ضرباتی که به برجام وارد آمده، حتی مقام‌های عالی‌رتبه بعدی ایران و آمریکا نیز به سختی ممکن است بتوانند بدان پایبند بمانند. ولی با وجود پایبندی کامل ایران به برجام، توصیه خاصی به اروپایی‌ها جز پیشنهاد مبهم حفظ روابط اقتصادی و دیپلماتیک ندارد ولی مشخصاً به جمهوری اسلامی ایران توصیه می‌کند با تصویب اف‌ای‌تی‌اف و وادارسازی انصارالله یمن به اجرای توافق استکهلم، رضایت طرف غربی را کسب کند.

با میانجیگری دولت سوم، مذاکره‌ای صورت گیرد که طبق آن ایران به تعهداتش بازگشته و از افزایش سطح تنش در منطقه خودداری کند و آمریکا نیز معافیت‌های خرید نفتی را احیا و تحریم‌های غیرنفتی را تعلیق نماید

زمستان ۱۳۹۸: در آستانه مرگ

طبق این گزارش، با روند گام‌های کاهش تعهدات هسته‌ای ایران و ترور سردار سلیمانی از سوی آمریکا، دیگر امید چندانی به مذاکره دوجانبه برای احیای برجام باقی نماند. کمپین «فشار حداکثری» نیز به هیچ‌یک از اهدافش اعم از سقوط نظام، تعلیق برنامه موشکی و توقف فعالیت‌های منطقه‌ای ایران دست نیافت. بنابراین احتمال بروز دو بحران تؤأمان هسته‌ای و منطقه‌ای در غرب آسیا وجود دارد. به ویژه که اقدام احتمالی اروپا در فعال‌کردن مکانیسم ماشه نیز به خروج ایران از برجام و حتی ان‌پی‌تی خواهد انجامید. این گزارش اضافه می‌کند که حمله هوشمندانه ایران به عین‌الاسد با هدف عدم تلفات جانی نیروهای آمریکایی و عدم واکنش آمریکا به این حمله، کورسویی از امید باقی گذاشت. پیشنهاد گروه بحران این است که با میانجیگری دولت سوم، مذاکره‌ای صورت گیرد که طبق آن ایران به تعهداتش بازگشته و از افزایش سطح تنش در منطقه خودداری کند و آمریکا نیز معافیت‌های خرید نفتی را احیا و تحریم‌های غیرنفتی را تعلیق نماید. اجرای اینستکس توسط اروپا، گفتگوهای مستقیم میان ایران با عربستان و امارات و هم‌چنین کاهش نیروهای آمریکا در عراق از دیگر پیشنهاداتی است که می‌تواند سطح تنش را متوقف کرده و حتی کاهش دهد.

جمع‌بندی

گروه بحران نزدیک به جریانی از ساخت قدرت آمریکاست که سیاست تغییر رفتار ایران را پی گرفته و مخالف افزایش تنش و اِعمال فشارها در راستای براندازی جمهوری اسلامی هستند. تغییر رفتار مد نظر گروه بحران نه‌تنها در سیاست خارجی، بلکه اهدافی در سیاست داخلی ایران را نیز دنبال می‌کند. به همین دلیل بعضاً به تکرار برخی اتهام‌های به‌اصطلاح حقوق بشری نهادهای غربی و جهانی علیه ایران پرداخته و با برساخت دوگانه تندرو-میانه‌رو درصدد تقویت گروه‌های هم‌سو در ایران هستند، برخلاف جناحی در آمریکا که عموم سیاست‌مداران و مسئولان در جمهوری اسلامی ایران را به صفت رادیکال می‌خوانند. این نکات در توصیه‌های گزارش‌های سالانه این گروه به ایران مبنی بر همکاری‌های منطقه‌ای و تصویب قوانین مطلوب غرب در حوزه‌های امنیتی و اقتصادی آشکار است. نکته حاشیه‌ای دیگر اینکه پیش‌بینی سناریوهای محتمل در این گزارش‌ها نشان از توان کارشناسی نسبتاً خوب این مؤسسه در حوزه امنیت بین‌الملل دارد.

برجام ایران را وارد دوره‌ای نمود که می‌توان از آن تحت عنوان «تعلیق راهبردی» یاد کرد. یعنی در عین حال که خواستار بازگشت به فشارهای قبل از برجام نبود، تمایلی به تداوم این پروژه در ابعاد دیگر نیز نداشت

در جمع‌بندی محتوایی این گزارش‌ها باید گفت کارشناسان این مؤسسه از سال‌ها پیش از برجام به دفاع از توافق احتمالی میان ایران و غرب پرداخته و پس از آن نیز برای تثبیت این انگاره تلاش کردند که »برجام نه تاکتیک بلکه راهبردی برای تعدیل سیاست‌های امنیتی ایران در غرب آسیا و رفتار جمهوری اسلامی به مثابه بازیگر پذیرفته‌شده در نظام بین‌الملل با هژمونی غرب خواهد بود.» این در حالی بود که جمهوری اسلامی ایران تصمیمی برای تعمیم برجام به دیگر حوزه‌های اختلافی نداشت. در زمینه برنامه موشکی امکان هر مذاکره‌ای قاطعانه از سوی مسئولان نظام رد شد و در خصوص فعالیت‌های منطقه‌ای نیز، از یک‌سو تداوم رویکرد «چماق و هویج» از سوی دولت اوباما حتی پس از برجام و از سوی دیگر پیچیدگی مسائل امنیتی غرب آسیا، مانع از ورود ایران به مذاکرات منطقه‌ای با طرف مقابل بود. بنابراین به برجام به مثابه تاکتیکی برای گشایش در اقتصاد بیمار ایران نگریسته شد. به بیان دیگر، برجام ایران را وارد دوره‌ای نمود که می‌توان از آن تحت عنوان «تعلیق راهبردی» یاد کرد. یعنی در عین حال که خواستار بازگشت به فشارهای قبل از برجام نبود، تمایلی به تداوم این پروژه در ابعاد دیگر نیز نداشت. با خروج آمریکا از برجام، نیز موقتاً راهبرد «صبر و انتظار» را در پیش گرفت و نهایتاً «مقاومت فعال» را دنبال کرد که موقعیت ایران را از وضعیت واکنشی به وضعیت کُنشی تغییر داده تا طرف غربی را مجبور به اتخاذ رویکردی دیگر نماید.

منبع : اندیشکده_راهبردی_تبیین
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • ژاپن به جمع مدعیان ساخت داروی کروناپیوست
  • رهبر انقلاب روز نیمه شعبان
  • یک مقام عالی رتبه دیگر انگلیس کرونایی شد
  • تعداد سربازان قربانی کرونا در ایران
  • اعلام جزئیات جدید برگزاری کنکور ۹۹
  • سرمربی سابق تیم ملی والیبال نیز طلبکار شد
  • نماینده قم ویروس کرونا را شکست داد
  • فیلم/هشدارچندماه پیش آیت‌الله میرباقری
  • کشته شدن پدربه دست دخترانش+جزییات
  • خروج ۶۰ فیلم از ترافیک اکران با عرضه اینترنتی
  • سندبرنامه‌ راهبردی بانک مرکزی تصویب شد
  • ظریف: نیازی به صدقه‌ ترامپ نداریم
  • پیشکسوت استقلال وتیم ملی درگذشت
  • ستاره پرسپولیس از آرزویش در کنار رونالدو می‌گوید
  • راز شکست کرونا از زبان مدال آور المپیک
  • دست رد سرخپوشان پایتخت
  • فیلم/آیاکروناآمریکارابه رکودی تاریخی می‌برد؟
  • فیلم/بحران تازه در نیویورک
  • ممنوعیت مراسم های نیمه شعبان
  • اکران آنلاین «خروج» از ۲۴ فروردین
  • سیر نزولی کارگردان محبوب «دورهمی»!
  • چه کسانی معاونان استقلال می شوند؟
  • شلیک گلوله در خیابان معروف تهران
  • کمبود مواد غذایی در عربستان
  • هدف آذری جهرمی از طرح ادعای فرکانسی
  • چرا آمریکا باید از خاورمیانه برود؟
  • راز بازی با دوگانه "سلامت و اقتصاد"
  • کرونا ولیعهدی بن سلمان را به خطر انداخته
  • کنترل شیوع ویروس کرونا در نروژ
  • ۱۹ آوریل پایان قرنطینه در آلمان
  • خالق «هری پاتر» هم کرونا گرفت!
  • پایان سال تحصیلی چه زمانی است؟
  • نخست‌وزیر ایرلند لباس پزشکی به تن کرد
  • رکورد فروش اسلحه در روزهای کرونایی آمریکا
  • تدارک ویژه رادیو پیام برای نیمه شعبان
  • رحیم طوفان با تهیه‌کننده آمریکایی
  • سید حسن نصرالله امشب سخنرانی می‌کند
  • آخرین آمار کرونا در ایران
  • جهان هرگز به روال عادی قبل از کرونا بازنمی‌گردد
  • وزیر بهداشت نیوزیلند پس از نقض قرنطینه استعفا کرد
  • سخنگوی فدراسیون کشتی منصوب شد
  • درخواست «محمود پاک نیت» از مردم
  • رکود شدید اقتصادی در انتظار آمریکا
  • حج تمتع ۹۹ لغو می شود؟
  • داماد در تهران ماند؛ عروس به سمنان رفت
  • هنوز به اوج شیوع کرونا نرسیده‌ایم
  • توسعه شبکه ی موبایل
  • اسپانیابه دنبال رفع تعلیق تحریم های ایران
  • شایعه عجیب و جدید درباره پرسپولیس
  • روایت نوبخت ازتاثیرمخرب کرونابردرآمدهای دولت
  • پایتخت نقطه داغ کرونا در کل کشور
  • وضعیت وخیم کرونایی در مجلس
  • مجموعه«دیرین دیرین هم کرونایی شد
  • حمله جنگنده‌های سعودی
  • هشدار ضمنی زاکانی برای مجلس جدید
  • فیلم/فراموشی اولویت سلامت،تاوان خواهدداشت
  • بحران نیویورک در انتظار دیگر ایالات آمریکا
  • فیلم/کدام زندانیان به مرخصی نرفتند؟
  • ظرفیت عظیمی که ما داریم دنیا ندارد
  • تقدیر جهانگیری از حمایت رهبر انقلاب از دولت
  • دوقطبی سازی کاذب رسانه‌های کاسب کرونا
  • جذب نیرو توسط سازمان تامین اجتماعی
  • روند کرونا در خیلی از استان‌ها کاهشی است
  • بازگشت آقای بازیگر با مسابقه پرطرفدارش
  • نامه هشدارآمیز وزیر بهداشت احمدی‌نژاد به روحانی
  • پیام جدید شیخ دیاباته به هواداران استقلال
  • حداکثر نرخ سپرده های بلند مدت
  • تنش تهران- واشنگتن و ماجرای کرونا
  • روایتی از فعالیت‌های جامعه اسلامی دانشجویان
  • تاریخ دقیقی برای پایان دروس مدارس اعلام شود
  • لاریجانی روزوشب درگیرمباحث کرونابود
  • دولت در صدد تهیه بسته‌های حمایتی
  • ازکرونابرای سامان دادن به اقتصاداستفاده کنیم
  • رهبرانقلاب به درخواست‌دولت پاسخ مثبت دادند
  • انتقاد نماینده مجلس از دولتمردان برای ترک صحن