کد خبر: 166253
ف
نقدی بر فیلم آشفتگی

ابتذال در پوشش تکنیک و سینمای ژانر

همه‌ی نماهای فیلم آشفتگی کج بسته شده‌اند و این مسئله آن‌قدر اذیت‌کننده است که صدای اغلب تماشاگران و منتقدین را درآورده؛ اما توجیه این قاب کج، از کجی آن هم اذیت‌کننده‌تر است: قاب‌بندی فیلم قرار است حس آشفتگی ایجاد کند.

ابتذال در پوشش تکنیک و سینمای ژانر

«آشفتگی» آخرین ساخته‌ی سینمایی فریدون جیرانی است؛ کارگردان، تهیه‌کننده و فیلمنامه‌نویس نام آشنای سینمای ایران که حتی فعالیتش به عنوان مجری سری اول برنامه‌ی سینمایی هفت، مانند اغلب آثارش پر حرف و حدیث و جنجالی بود. هرچند جیرانی هیچ‌گاه فیلمساز درجه یکی نبوده و به ندرت می‌توان در کارنامه‌اش فیلم قابل قبول پیدا کرد، اما کسی نمی‌تواند _فارغ از موافقت یا مخالفت با نگاه خاص او_ منکر دغدغه‌مندی‌اش درباره‌ی مسائل اجتماعی شود. اما اتفاق بدی که در آثار موخر جیرانی، به ویژه دو فیلم آخرش رخ داده، این است که دیگر از آن سینمای نیم‌بند مسئله‌دار هم خبری نیست.  

 
آشفتگی یک داستان آشنا و قدیمی دارد؛ جای دو برادر دو قلو عوض می‌شود و برادری که کم‌ترین شباهت را به دیگری دارد، باید به جای او زندگی کند و در موقعیت‌هایی قرار بگیرد که هیچ‌وقت تجربه‌شان نکرده. تا این‌جای کار مشکلی نیست؛ اساتید فیلمنامه‌نویسی معتقدند که همه‌ی قصه‌ها گفته شده و دیگر قصه‌ی نویی وجود ندارد و ملاک چگونگی روایت قصه است؛ اما جیرانی کم‌ترین سلیقه‌ای در روایت سینمایی این قصه به خرج نداده و فیلمنامه و کارگردانی‌اش آن‌قدر غلط‌های فاحش دارد که باور چهار دهه فعالیت فیلمساز در سینما و تلویزیون، کار سختی است. 
 
فیلمنامه‌ی آشفتگی به شدت آشفته و ابتدایی است؛ دو برادر به ظاهر متفاوت داریم که یکی نویسنده است و دیگری صاحب شرکت پر درآمدی که فقط دو نفر پرسنل دارد! نه نویسنده بودن این یکی باورپذیر است و نه صاحب شرکت بودن دیگری؛ از همه مهم‌تر این که وقتی قرار است یکی از برادرها جای دیگری را بگیرد، باید تفاوت زیادی میان آن‌ها وجود داشته باشد تا شخصیتی که به جای دیگری زندگی می‌کند، بیشتر به چالش کشیده شود و مخاطب درگیری بیش‌تری با درام پیدا کند. این در حالی است که دو برادر فیلم در کنشگری و انفعال‌شان عین هم هستند و هیچ تفاوتی میان آن‌ها نیست، جز چند فرق سطحی و بی اهمیت که خیلی گل‌درشت و نچسب است. از طرفی بهرام رادان در نقش هر دو برادر، نه موفق شده یک نویسنده دربیاورد و نه یک صاحب شرکت متمول، او مثل همیشه بهرام رادان است. 
 
 قرار گرفتن نویسنده  جای آن‌یکی با قتل اتفاق می‌افتد، قتلی که نه عمدی و سهوی بودنش معلوم است و نه انگیزه‌اش منطقی، آیا این که فیلمساز قتل دوست دارد، انگیزه‌ی کافی‌ای است برای کشتن یک شخصیت؟ این پایان ماجرا نیست، نویسنده بعد از مرگ برادرش جسد او را آتش می‌زند، کاری که نه به شخصیت می‌آید و نه به قصه. نویسنده پس از قرار گرفتن در دنیای برادر، با زنی آشنا می‌شود که برای برادرش کار می‌کرده و معلوم می‌شود که معشوقه‌ی برادرش بوده و در جریان قتل همسر سابق برادر مقتول، با او همکاری داشته است؛ برادر قلابی دلباخته‌ی زن می‌شود و رازش را برای او بر ملا می‌کند، در حالی که خودش عاشق دختر دیگری است و هیچ انگیزه‌ی دراماتیکی برای افتادن در یک ماجرای عشقی جدید ندارد. فیلمنامه پر است از این غلط‌ها و حفره‌های فاحش که نمی‌گذارند تماشاگر به فیلم نزدیک شود و با شخصیت‌هایش همدلی داشته باشد. در پایان هم شاهد کمدی ناخواسته و خنده‌ی تماشاگران فیلم بودیم که بدترین فیلم‌های قبلی جیرانی، به ویژه «پارک وی» را یادآوری می‌کرد. 
 
البته وضعیت اجرا و کارگردانی فیلم هم بهتر از فیلمنامه‌اش نیست؛ معدود طرفداران فیلم در دفاع از آن سه ادعای اصلی دارند: تئاتری بودن فیلم، داشتن ویژگی‌های ژانر نوآر و تکنیک خاص فیلم که حس "آشفتگی" را می‌رساند. از این دوستان باید پرسید که هر کدام از این عناصر در فیلم جیرانی چه می‌کنند و قرار است چه حسی را به مخاطب القا کنند و قصه را چگونه جلو ببرند؟ فیلم طراحی صحنه‌ی دقیقی دارد، اما آیا تئاتری بودن یعنی داشتن طراحی صحنه‌ی دقیق؟ فقط دکور است که تئاتر را می‌سازد؟ طرفداران فیلم نمی‌دانند که نمایش‌ها در دوره‌های درخشانی از تئاتر، حتی بدون صحنه‌پردازی نوشته و اجرا می‌شده‌اند؟ اصلا فیلم تئاتری یعنی چه؟ مگر این دو، مدیوم‌های هنری متفاوتی نیستند؟ البته شاید این که همه‌ی اطلاعات فیلم از طریق دیالوگ به تماشاگر داده می‌شود به نظر دوستان تئاتری رسیده که باز هم نشئت گرفته از تعریفی پرت و غلط از تئاتر و تئاتری بودن است.
 
 
ادعای بزرگ دیگر فیلم، نوآر بودن آن است. ژانر نوآر هرچند ژانری سبکی است، اما در شرایط تاریخی و اجتماعیِ حین و پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفته که انتخاب آن برای یک فیلم ایرانی، آن هم در این دوره‌ی زمانی نامتعارف و بدون توجیه منطقی است. فیلمساز از فیلم نوآر نورپردازی کم مایه را گرفته و البته زن اغواگر را؛ زنی با بازی بد مهناز افشار که سال‌هاست نامش به خاطر کنش‌های هنجارشکنانه‌‌اش بر سر زبان‌هاست نه بازیگری. این شخصیت(؟) شبیه زن‌های فیلمفارسی‌های مبتذل قبل از انقلاب است، با این تفاوت که دیگر خبری از چادر گلدار هم نیست و فیلمساز هیچ حدی برای عشوه‌گری زن اغواگر فیلمش قائل نشده است؛ حالا سئوال اینجاست که هدف از وجود چنین شخصیتی در فیلم، نزدیک شدن به ژانر نوآر بوده یا این که ژانر نوآر بهانه و پوششی است برای کشاندن عده‌ای به سینما، برای دیدن موی بلوند خانم بازیگر(؟) و اروتیسم موجود در فیلم؟ آیا این توهین به مخاطب نیست؟ 
 
شاهکار دیگر اجرایی فیلم، قاب‌بندی عجیب آن است. همه‌ی نماهای فیلم آشفتگی کج بسته شده‌اند و این مسئله آن‌قدر اذیت‌کننده است که صدای اغلب تماشاگران و منتقدین را درآورده؛ اما توجیه این قاب کج، از کجی آن هم اذیت‌کننده‌تر است: قاب‌بندی فیلم قرار است حس آشفتگی ایجاد کند. این نوع نگاه به سبک و تکنیک، برای فیلمسازی که سابقه‌ی چهار دهه فیلمسازی دارد، اسفبار است. این که قاب کج می‌دهد آشفتگی، دوربین روی دست می‌دهد اضطراب و تشویش، برداشت‌های بلند و خسته‌کننده بودن فیلم می‌دهند حس سردی و کرختی و ...، اشتباه‌های رایجی است که فقط از دانشجویان کم سن و سال سینما پذیرفتنی است.  
 
فیلمساز می‌داند که دستش خالی است و به همین دلیل پشت تکنیک پنهان می‌شود؛ استفاده از آیینه برای چندپاره کردن شخصیت‌ها، استفاده‌ از صداهای ذهنی هولناک و قاب‌های عجیب و غریب، همه پوشش‌هایی هستند بر ناتوانی فیلمساز. پسِ تکنیک «آشفتگی»، درماندگی فیلمساز از روایت سینمایی پنهان شده و پشت ادعای نوآر بودن آن، ابتذال و فیلمفارسی غلیظی نهفته است که همگی نشان از پایان یک فیلمساز دارند.


 

منبع : رجانیوز
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • غوغای سیاسی رد صلاحیت ها
  • عرضه عمده‌‌ای که لغو شد!
  • توییت عجیب روحانی با هشتگ انتخابات تشریفاتی
  • بازگشت به عقب از نوع یارانه ای
  • تولیدی‌ها تسهیلات اعتباری می‌گیرند
  • دیکته نرخ ارز به بانک مرکزی از سوی دولت
  • افتتاح فاز دوم تصفیه‌خانه هفتم آب تهران
  • روحانی و تکرار انتساب دروغ به رهبر انقلاب درباره FATF
  • دلیل حذف یارانه معیشتی برخی خانوارها
  • احتمال دستگیری استوکس به صفر رسید
  • مهاجم لیگ برتری راهی سری آ ایتالیا می‌شود
  • واگذاری ۲۰ هزار خودرو با داخلی سازی قطعات
  • «اوسک» به صادرات زعفران رونق می‌دهد
  • خطرناک‌ترین بازیکن استقلال
  • ترکیب احتمالی استقلال و شهرخودرو
  • شوک AFC به رقیب استقلال ایران
  • آرایش و لباس‌های آنچنانی خانم‌ها جلوی دوربین!
  • در هیچ شرایطی تن به ذلت مذاکره نمی‌دهیم
  • زلزله ۴.۳ ریشتری "سومار" کرمانشاه را لرزاند
  • حضور مهاجم جدید پرسپولیس در ایفمارک
  • بیماری‌هایی که در آشپزخانه کمین شما را می‌کشند
  • نگاه روحانی و لاریجانی در برجام یکی بود
  • نفوذ بهائیان در آموزش و پرورش پهلوی
  • تیم ملی صاحب سرمربی ایرانی می‌شود
  • تراکتور فسخ قراردادم را نمی‌دهد
  • حباب قیمت در بازار سکه و طلا وجود ندارد
  • واکنش عجیب محسن تنابنده
  • کم‌ و کیف ساز ناکوک مذاکره
  • استعفای گرشاسبی
  • راهکار‌های فوق العاده موثر برای کاهش وزن
  • حریف بعدی استقلال شارژ مالی شد
  • دسیسه قرن ترامپ امروز رونمایی می‌ ‌شود
  • سومین دوره یارانه معیشتی امشب واریز می شود
  • حمله به سفارت آمریکا
  • جزئیات جدید از حادثه مرگبار اتوبوس اصفهان
  • حذف دو تیم از رقابت‌ها به دلیل مالکیت مشترک
  • قلعه‌نویی سرمربی تیم ملی
  • طرح خروج ایران از NPT اعلام وصول شد
  • امیدواریم همه مردم پای صندوق بیایند
  • نتانیاهو درخواست مصونیت خود را پس گرفت
  • چیزی از اوساگونا ندیدم
  • مدیرعامل سابق استقلال در آستانه گرفتن پست
  • بهتری رئیس فدراسیون ورزش‌های رزمی شد
  • روایت حضوررهبرباحاج قاسم درمنزل شهیدعظیم‌پور
  • تضعیف مجلس، ظلم به مردم سالاری است
  • سخنان تند روحانی کمکی به اصلاحات نمی‌کند
  • سخنان تند روحانی کمکی به اصلاحات نمی‌کند
  • انحصار پرتاب ماهواره را شکستیم
  • به خاطر عظمت انقلاب از سیاه‌نمایی پرهیز شود
  • واکنش ظریف به رونمایی از معامله قرن
  • ادعای جدید صادقی
  • دومین شب مراسم عزاداری حضرت فاطمه‌زهرا (س)
  • جزئیات دیدار ترامپ و نتانیاهو
  • جوانان باید محکم به میدان بیایند
  • دخترسردارسلیمانی
  • پمپئومدعی نقش ایران و روسیه
  • گزارش روند اجرای برجام در دستور کار مجلس
  • صفحه اول روزنامه های صبح امروز / سه شنبه 08 بهمن
  • واکنش سرلشکر سلامی به تهدید آمریکا
  • افسران سازمان جاسوسی آمریکا کشته شدند
  • مدیرکل دفتر تبلیغات و اطلاع‌رسانی معارفه شد
  • واکنش مطهری به خبر تأیید صلاحیتش
  • حضور تاجزاده و همسرش در جشن تولد ابطحی
  • هدف ترامپ از اجرای طرح معامله قرن چیست؟
  • سقوط نفت برنت به کانال ۵۰دلاری
  • تولید پنبه 40 درصد افزایش یافت
  • سازش با دشمن محکوم به شکست است
  • گزارش میدانی ازبازی فوتبال دیروز
  • طعمه پسابرگزیت انگلیس
  • واشنگتن- بغداددرباره خروج بیگانگان توافق کنند
  • عارف: برای مجلس لیست ائتلافی نمی‌دهیم
  • آن روی سکه کانادای مرموز و جنگ طلب
  • جنگ بیولوژیکی آمریکا علیه دنیا
  • ظریف بابت اظهاراتش عذرخواهی کند
  • مالیات‌ شمش طلا به چه صورت می باشد؟