کد خبر: 118804
ف
نقدی بر ساختۀ پیمان معادی؛

معادی درباره بمب فیلم ساخت یا موشک؟!

فیلم بمب، یک قصۀ از دست رفته است؛ یک موقعیت تازه که می‌توانست به اثری خوب و به یاد ماندنی تبدیل شود.

معادی درباره بمب فیلم ساخت یا موشک؟!

پیمان معادی، سینما را با فیلمنامه نویسی آغاز کرد و سپس به بازی در دو فیلم دربارۀ الی (۱۳۸۷) و جدایی نادر از سیمین (۱۳۸۹) به شهرت رسید و مدتی را نیز به بازی در فیلم‌ها و مجموعه‌های خارجی گذراند که هنوز هم ادامه دارد. او از سال ۱۳۹۰ با ساخت «برف روی کاج‌ها» به جرگۀ کارگردان‌ها پیوست. فیلم «بمب: یک عاشقانه» دومین ساختۀ معادی است که فیلمنامه را نیز خودش نوشته است. ماجرایی که در زمان موشک‌باران تهران می‌گذرد.

داستان فیلم در سه خط روایی می‌گذرد. خط اول، قصۀ ایرج ذکایی (پیمان معادی) ناظم مدرسه است که با همسرش میترا (لیلا حاتمی) که زبان انگلیسی تدریس می‌کند، در دوران قهر به سر می‌برد. ایرج به سبب آنکه فکر می‌کند میترا به برادر او علاقه دارد، غیرتمند شده است. خط دوم قصه، ماجرای مدرسه و معلمان آن است و نقشی که مخصوصاً آقای دانش‌پسند (سیامک انصاری) به عنوان مدیر خشن «مدرسۀ روش نو» ایفا می‌کند. خط سوم، دربارۀ پسر نوجوانی به نام سعید (ارشیاء عبداللهی) است که با والدینش در همسایگی ایرج زندگی می‌کنند. سعید در پناهگاه و در هنگام موشک‌باران، عاشق سمانه (نیوشا جهانی) می‌شود، یک جنگ‌زده که با خانواده‌اش به تهران مهاجرت کرده‌اند. هر دوی آنها در کلاس دوم راهنمایی تحصیل درس می‌خوانند و سعید نامه‌ای برای او می‌نویسد...

فیلم بمب، یک قصۀ از دست رفته است؛ یک موقعیت تازه که می‌توانست به اثری خوب و به یاد ماندنی تبدیل شود. اما در شکل کنونی، ظاهراً بازگوکنندۀ عقده‌های روانی جناب کارگردان فیلمنامه‌نویس است که برای تصویر کردن آنها، حتی واقعیات بدیهی را انکار می‌کند. این موضوع البته در نشست خبری فیلم در جشنوارۀ فجر نیز عنوان شد که کارگردان اذعان داشت که ماجرای تنبیه شدن دانش‌آموزان توسط ناظم، در دوران مدرسه برای خود او رخ داده است.

مشکل اصلی فیلم، در عدم وفاداری به واقعیت‌ها است. طراحی صحنۀ فیلم (محسن شاه‌ابراهیمی)، باسمه‌ای جلوه می‌کند. نمای طولانی تیتراژ که با گونی‌های شن در دکور میدان ژاله (شهرک سینمایی) فیلمبرداری شده، ما را به یاد روزهای انقلاب و سال ۱۳۵۷ می‌اندازد. صف طولانی از پیت‌های نفت نیز یادآور همان دوران اعتصاب کارکنان نفت در زمستان ۱۳۵۷ است که با پیروزی انقلاب مرتفع شد. اما اندکی بعد متوجه می‌شویم که فیلم در اسفند ۱۳۶۶ می‌گذرد! یعنی جناب فیلمساز حتی نمی‌داند که در موشک‌باران تهران، سنگرهای شهری و صف‌های نفت وجود نداشتند.

 

 

یکی دیگر از موارد فاجعه‌بار فیلم این است که اصلاً معلوم نمی‌شود که حملات دشمن به تهران آیا بمباران هستند یا موشک‌باران. نشانه‌هایی از هر کدام از آنها، در فیلم وجود دارد:

۱. نشانه‌های بمباران: نام فیلم، آژیر خطر، قطع سراسری برق، صدای شلیک توپ‌های ضد هوایی

۲. نشانه‌های موشک‌باران: ردّ موشک در آسمان، دیالوگ میترا (لیلا حاتمی) که با یک موشک ممکن است که ما دیگر زنده نباشیم، و زمان وقوع داستان یعنی اسفند ۱۳۶۶ که اولین موشک‌ها به تهران رسیدند

یادآوری می‌کنم که حملات عراق به شهر تهران از ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ تا زمستان ۱۳۶۶، با پرواز هواپیماهای جنگی و پرتاب بمب و راکت صورت می‌گرفتند. در این اوقات، چراغ‌های شهر خاموش می‌شدند و توپ‌های ضد هوایی شلیک می‌کردند تا با ایجاد یک جبهه آتش، به هواپیماهای دشمن اجازه ندهند که ارتفاع خود را کاهش داده، راکت‌های خود را رها سازند.

اما موشک‌های اسکاد بیِ بعثی‌ها، از یک هفته مانده به نوروز ۱۳۶۷ به تهران رسیدند. در این حملات، نه صدای آژیر خطر به گوش می‌رسید و نه برق شهر قطع می‌شد. قاعدتاً توپ‌های ضد هوایی نیز شلیک نمی‌شدند. همه غافلگیر بودند و چند روز طول کشید تا مسئولان اعلام کردند که این انفجارها در اثر اصابت موشک است. مخصوصاً که سرعت زیاد موشک‌ها، اعلام خطر را غیرممکن می‌کرد. اما چندی بعد، مسئولان پدافند هوایی به این توان رسیدند که مسیر موشک‌ها را تشخیص دهند و دقایقی قبل، اعلام خطر کنند.

فیلمساز ابا دارد از اینکه زمان دقیق قصۀ خود را اعلام کند. چون احتمالاً خودش آن زمان در تهران نبوده و از جزئیات ماجرای فیلمش بی‌خبر است. اما برای ما که آن دوران در تهران ماندیم و حتی در تعطیلات نوروز نیز عمداً به مسافرت نرفتیم حوادث جنگی فیلم، مضحک جلوه می‌کند.

 

بعد از کنفرانس خبری جشنوارۀ فجر، از جناب معادی سوال کردم که آیا مشاور نظامی داشته است. جوابش مثبت بود. سپس پرسیدم که حملات دشمن در فیلم شما، آیا بمب هستند یا موشک. جواب داد: موشک! من یادآوری کردم که در زمان موشک‌باران، شلیک توپ ضد هوایی معنا ندارد. همچنین قطع برق برای آن صورت می‌گرفت که خلبانان عراقی، مکان شهر را تشخیص ندهند. پس در موشک‌باران چرا باید برق تهران قطع شود؟! اما او باز هم تأکید داشت که مشاور نظامی به ما اینطورگفته و ما خطا نکرده‌ایم!!

در فیلم، آقای دانش‌پسند مدیر مدرسه (سیامک انصاری) اشاره دارد که هفت سال و نیم از جنگ گذشته است. یعنی فیلم در اسفند ۱۳۶۶ و در ایام امتحانات ثلث دوم مدارس رخ می‌دهد. اما نشانه‌های دیگری در فیلم وجود دارند که حتی این را هم نقض می‌کنند. از جمله، صندوق انار اهداییِ پدر میترا (با بازی محمود کلاری) که قاعدتاً نمی‌توانسته در اسفند ماه وجود داشته باشند. چون انارها حتی همین الان هم که سردخانه‌ها گسترش چند برابری پیدا کرده‌اند، تا اسفند ماه دوام نمی‌آورند.

تمسخرهای فیلمساز به نظام آموزشی نیز از بی‌هویتی این فیلمساز حکایت دارند. این خبط را اولین بار عباس کیارستمی با فیلم مشق شب (۱۳۶۷) مرتکب شد و مراسم صبحگاه مدرسه و عزاداری در ایام فاطمیه را تمسخر کرد و مورد انتقاد سید مرتضی آوینی واقع شد. دو سال قبل نیز فیلم آباجان (۱۳۹۵) به بمباران یک دبستان در زنجان در زمان جنگ اشاره می‌کرد و فرصتی جست تا معلم مدرسه (حمیدرضا آذرنگ) را تریاکی نشان دهد. و بعد هم کارگردان فیلم (هاتف علیمردانی) اذعان کرد که در همان مدرسه درس می‌خوانده است. او نیز از قضا نسبت به عشق‌های فرو خوردۀ دهۀ ۱۳۶۰ عقده داشت و اعتراف کرد که فرار زوج عاشق فیلمش از خانواده ادای دین به آن دوران بوده است. می‌خواستم یادآوری کنم که پیمان معادی و هاتف علیمردانی، عقده‌های روانی دوران تحصیل خود را بازگو می‌کنند.

و این درحالی است که حتی در کشوری همچون امریکا با آن همه ادعای آزادی بیان، انتقاد از نظام‌های آموزشی، نظامی و قضائی ممنوع است. این موارد در امریکا، جزو خطوط قرمز محسوب می‌شوند. انتقاد به نظام آموزشی حتی در وجه صحیح آن، همچون دشنام‌گویی به والدین تلقی می‌شود. چرا که همۀ انسان‌ها محصول نظام آموزشی هستند. نمی‌توان بر شاخه‌ای نشست و بن را برید. و این را جناب معادی، بسیار بهتر از ما باخبر است. مشکل او متأسفانه عدم صداقت است به گونه‌ای که فیلمش حتی به واقعیت وفادار نیست؛ چنانکه متذکر شدیم.

به برخی کنایه‌های فیلمساز به نظام آموزشی توجه کنید: نام مدرسه (روش نو!)، خشم عجیب و فحاشی‌های مکرر مدیر مدرسه، تنبیه‌های نو به نوی دانش‌آموزان با چوب و نواختن سیلی و خودکار گذاشتن لای انگشت، یک لنگه پا ایستادن و غیره، ریاکاری معلمان با آوازخوانی در غیاب مدیر مدرسه، سفارش ریاکارانۀ مدیر برای شرکت در نماز جماعت، شعارهای ضد استکباری که قاعدتاً برای کسی چون معادی که در امریکا متولد شده، دلالت بر تمسخر او دارند.

برای اینکه عدم تطابق ماجرا را با واقعیت دریابید لطفاً عصبانیت‌های جناب مدیر (سیامک انصاری) و فحش دادن‌هایش به صدام را با آرامش امام خمینی از حملۀ عراق به ایران تطبیق دهید. حضرت امام (ره) در همان روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ که همۀ مردم، از حملۀ عراق به ایران در حیرت بودند فرمود: یک دزدی آمده و سنگی انداخته و فرار کرده. خونسردی خودتان را حفظ کنید.

 

 

و از همه مهم‌تر قصۀ عاشقانۀ فیلم است که مضحک و بلکه مستهجن جلوه می‌کند. نه می‌توان غیرت ایرج و قهر او با همسرش را درک کرد و نه عشق پسر ۱۴ ساله به دختر همسالش را در تاریکی پناهگاه و در زیر موشک‌های دشمن. و پیام اصلی فیلم نیز ظاهراً همین است. جنگ و جدال و مرگ بر استکبار و صهیونیسم را کنار بگذارید و به همدیگر عشق بورزید، آن هم از نوع غیر افلاطونی‌اش.

یکی دیگر از موارد مشمئز کننده، ساندویچ خوردن ولع‌آمیز سرباز در نمای ابتدایی فیلم است. چیزی که البته به داستان فیلم ربطی ندارد. این نما به نظر بنده، نوعی ادای دین پیمان معادی به کیارستمی است. یادآوری می‌کنم که عباس کیارستمی در اغلب فیلم‌هایش جمهوری اسلامی را یک حکومت میلیتاریسمی جلوه می‌داد. برای نمونه، به این موارد توجه کنید:

۱. کلوزآپ (۱۳۶۹): تصویر خشن سلاح‌ها و سربازان فراوانی که برای دستگیری متهم می‌آیند و غیره

۲. زندگی و دیگر هیچ (۱۳۷۰): سربازان حفاری‌کننده و مارش نظامیِ بی‌مناسبت

۳. زیر درختان زیتون (۱۳۷۳): اتومبیل و لباسِ نظامی کارگردان (محمدعلی کشاورز) و صدای شلیک تیرِ بی‌جهت در پایان سکانس کوهستان

۴. طعم گیلاس (۱۳۷۶): سرباز سکانس ابتدایی و رژۀ انتهایی سربازان که اصلاً به موضوع فیلم دخلی ندارند

۵. کلید (۱۳۶۵/ ساختۀ ابراهیم فروزش) که فیلمنامه‌اش را کیارستمی نوشته و خانۀ آن فیلم، نمادی است از جمهوری اسلامی و پدری که اورکت نظامی‌اش بر چوب‌لباسی است و کلید خانه نیز از قضا در زیر آن پنهان شده.

این خائنان وطن هستند که طریق کدخدا و شیطان بزرگ را در خانه‌ها می‌گشایند. برائت کردن از اینها از مبارزه با شیطان بزرگ مهم‌تر است.

 

منبع : مشرق
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • آیا زنان میتوانند معتکف شوند؟
  • صف گوشت جمع نشده، صف مرغ هم آمد!
  • عکس/کشته شدن یک نفردرتیراندازی هلند
  • پیچ تاریخی پس از چهل سال مقاومت
  • داعش به پایان خلافت خود اعتراف کرد
  • عمان از کمیته اوپک خارج شد
  • بازگشت دو مصدوم کلیدی پرسپولیس
  • رکوردی که گلر ذوب آهن به جا گذاشت
  • عکس/بازار اراک در تکاپوی شب عید
  • فیلم/ برخورد وحشیانه پلیس آمریکا با دو زن!
  • واکنش‌ها به افتتاح های تکراری شهرداری تهران
  • مصر از روسیه سوخو 35 خرید
  • افزایش کرایه اتوبوس و مترو در سال ۹۸
  • فیلم/واعظی:نهایت تحریم‌ها همین بود که انجام دادند
  • وقتی که فرمانده نیروی انتظامی سارق خودرو شد
  • حمله مسلحانه در شهر «اوترخت» هلند
  • قیمت جوراب در آستانه روز پدر
  • تغییر فرماندهی پدافند هوایی کیش
  • نشست خاص مقاومت در دمشق
  • آغاز موج شوخی‌های دستی روی پرده سینما
  • «مشهد» برجسته‌ترین پدیده فرهنگی کشور
  • ادعای وزیر صنعت درباره کاهش قیمت خودرو
  • کیفرخواست ۸ مدیر دیگر بانک سرمایه
  • قیمت CNG تا ۵ سال آینده ثابت خواهد ماند
  • فراخوان برای راهپیمایی «مارش میرا»
  • گل محمدی سورپرایز شد
  • واعظی چه زمانی از حضور بشاراسد مطلع شد؟
  • توصیه‌های آیت الله نوری همدانی به ظریف
  • اصرار دانشگاه تهران برای جذب یک نفوذی
  • زندگینامه شهید حسین محمد خانی/شرط مسلمانی در وصیت نامه شهید محمد محمدخانی/صوت
  • مراقب سلبریتی‌های فساد باشید
  • سایت هلندی: ایران پول سرمربی ندارد!
  • کولاکوویچ ایران را ترک کرد
  • عملیات مشترک ترکیه و ایران علیه «پ‌ک‌ک»
  • خزانه جواهرات ملی فردا تعطیل است
  • توصیه هوشمندانه آقا
  • مصدومیت ۲۳ نفر به دلیل حوادث جوی
  • مادوروخواستاراستعفای همه اعضای کابینه ونزوئلا
  • ۵ آسیب‌ استانی شدن انتخابات از نظر یک نماینده
  • تلفات سیل و رانش دراندونزی به ۷۷ کشته افزایش یافت
  • فیلم/ فردوسی پور در شبکه سه می‌ماند
  • کاهش حساسیت بازارارزبه اظهارنظرهادربارهFATF
  • فیلم/ علت دیدار ظریف با مراجع تقلید چیست؟
  • فیلم/ ما نقشه های آمریکا را بهم زدیم
  • فیلم/نماینده‌ای که شب‌هادرمحل کارش می‌خوابد
  • اجرای عدالت ازمهمترین محورهای بیانیه گام دوم
  • فیلم/ نظر اعضای مجمع درباره FATF چیست؟
  • افزایش ۳۳ درصدی میوه برای تنظیم بازارشب عید
  • فیلم/ تلاش مردم برای نجات سرنشینان پراید!
  • قانون "حقوق‌های نجومی" دائمی شد
  • فیلم/ با دهمین شهر پاک جهان آشنا شوید
  • دیدارم با مراجع تقلید ارتباطی با FATF ندارد
  • تاکید سردار باقری بر خروج نیروهای خارجی از سوریه
  • فیلم/ سفارش وزیر برای جذب بازیکن استقلال!
  • پادشاه سعودی بخشی از اختیارات را از بن‌سلمان
  • عکس/آبگرفتگی شدیدخیابان‌ها درانگلستان
  • طرح هندسه کلی بیانیه گام دوم انقلاب رونمایی شد
  • بیانیه گام دوم بیش از تفسیر نیاز به عمل دارد
  • تشکیل فراکسیون امامزادگان در مجلس
  • استقلال اوج گرفته اما کامل نشده
  • عکس/ رانش مرگبار زمین در چین
  • خبر تاسیس فردو را به البرادعی اعلام کرده بودیم
  • فیلم/ نجات معجزه آسای سه زن از مرگ
  • فیلم/به کاندیداتوری حتی فکر هم نکرده‌ام
  • عکس/ انفجار خونین در پاکستان
  • آماده‌باش۵هزارآتش‌نشان برای چهارشنبه سوری
  • عکس/ واکنش ما به قیمت‌ها
  • فیلم/امنیت علیه عدالت!
  • دستاورد بعدی حناچی چیست؟
  • فیلم کوتاه "دَمِ عید"
  • عکس/ طرح پاکسازی مناطق هرندی،
  • عکس/ تشییع جنازه قربانیان سقوط هواپیما
  • درخواست حسینی برای نجات ملوان بندرانزلی
  • فیلم/ سیلاب شمال تا جنوب کشور را زیر آب برد!
  • خیز بلند استقلال برای نقل و انتقالات